معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣٣ - ٥ سنت، مكمل تبيان بودن قرآن

٥. سنت، مكمل تبيان بودن قرآن‌

چه منعى دارد كه بگوييم: سنت رسول مكرم و روايات اهل البيت به‌عنوان متمّمى براى «تبيان كل شي‌ء» بودن قرآن به حساب مى‌آيد و چون اين تتميم و تكميل، از جانب خود قرآن صورت پذيرفته و خود قرآن فرموده است:

ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ ...[١]

و

وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ‌[٢]

لذا صدق مى‌كند كه خود قرآن تبيان همه چيز است؛ حتى اگر مقصود از تبيان، تبيان از طريق ظاهر قرآن باشد.

به بيان ديگر، عدم تفكيك‌پذيرى قرآن و سنّت كه در حديث ثقلين آمده به معناى حجّيت در عرض هم و مستقل از يكديگر در تمام موارد نيست، بلكه بر اساس گفته خود اهل البيت و رواياتِ «عرض بر كتاب الله» اگر آيه‌اى از محكمات باشد و هيچ تشابه و غموضى در آن نباشد، مستقلًا حجّت است و روايتى كه مخالف چنين آيه‌اى باشد طرح و طرد مى‌شود. امّا اگر تشابه و اجمال داشته باشد و روايت، در مقام تفسير و رفع تشابه بوده باشد و تفسير و تبيينى كه دارد با آيه محكم ديگرى در تضاد نباشد، از باب تقديم مفسِّر بر مفسَّر، روايت، مقدم و تشابه آيه مرتفع مى‌شود.

چنانكه عكس آن نيز ممكن است يعنى با آيه محكمى، تشابه روايت بر طرف مى‌شود و چنين چيزى مى‌تواند يكى از مصاديق «عرض بر كتاب الله» بوده باشد.

چنين تعامل و تفسير متقابلى، لازمه‌اش اين است كه كتاب و سنت دست در آغوش هم دارند و لااقل در صورت تشابه، مستفاد از مجموع كتاب و سنّت، حجّت است.

[١] . حشر، آيه ٧.

[٢] . نحل، آيه ٤٤.