معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٦ - تقسيمبندى استاد معرفت(ره)

روايات اسرائيلى، يا به‌طور شفاهى نقل شده- چنان كه بيشتر منقولات‌ كعب الاحبار، ابن منبه، ابن سلام‌ و امثال آنان چنين است- يا شفاهى نبوده، بلكه در كتاب‌هاى عهدين وجود دارد، چنان كه بيشتر آنچه از اهل بيت (ع) در مقام احتجاج با اهل كتاب به آن استناد شده، از اين قبيل است.[١]

بدين ترتيب، ايشان بيشتر منقولات شفاهى- اگر نگوييم همه آن‌ها- را مطالبى ساختگى دانسته كه هيچ اصل و اساسى ندارد. از اين رو، نمى‌توان به آن‌ها اعتماد كرد. اما قسم دوم يعنى منقولات غير شفاهى، خود به سه قسم منقسم مى‌شود:

الف. يا در اصول و فروع با شريعت اسلام موافق است كه مى‌توان آن را پذيرفت؛ مانند آنچه در مزامير آمده است:

متوكّلان و اميدواران به پروردگار، وارث زمين خواهند شد[٢].

قرآن كريم اين سخن را تصديق كرده است:

وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ.[٣]

ب. يا با شريعت اسلام مخالف است كه آن را رها مى‌كنيم؛ مانند اين سخن كه:

هارون‌، خود گوساله‌اى را براى پرستش بنى‌اسرائيل ساخت؛ نه‌ سامرى‌.[٤]

اين مطلب با هدف خداوند از ارسال رسولان و آيات قرآن در تضادّ است‌[٥] كه مى‌گويد:

فَكَذلِكَ أَلْقَى السَّامِرِيُّ فَأَخْرَجَ لَهُمْ عِجْلًا جَسَداً لَهُ خُوارٌ فَقالُوا هذا إِلهُكُمْ وَ إِلهُ مُوسى‌ ....[٦]

ج. اما آنچه را اسلام درباره آن سكوت كرده، نه مى‌پذيريم و نه ردّ مى‌كنيم و شايد سخن پيامبر (ص) كه فرمود: اهل كتاب را نه تصديق كنيد و نه‌

[١] . محمدهادى معرفت، اسرائيليات، دائرةالمعارف قرآن كريم، ج ٣، ص ٢٢٩ و نيز همو، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، ص ١٣٤.

[٢] . كتاب مقدس، مزامير، ٣٧: ٩.

[٣] . انبياء، آيه ١٠٥.

[٤] . كتاب مقدس، خروج ٣٢: ٢٤- ٢١.

[٥] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، صص ١٤٠- ١٣٨.

[٦] . طه، آيات ٩٧- ٨٧.