معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٣ - نتيجهگيرى

نمى‌شود[١] كه اين روش خود به مواردى از جمله ادبى، فقهى، كلامى، فلسفى، عرفانى، اجتماعى، علمى و جامع تقسيم مى‌شود.[٢] ايشان در تعريف روش تفسيرى اجتهادى جامع نيز آورده‌اند: تفسير اجتهادى جامع، دربردارنده جوانب مختلف تفسير قرآن مى‌باشد و به جوانب مختلف تفسير از نظر لغت، ادب، فقه و كلام، متناسب با علوم متداول همان عصر پرداخته است.[٣]

از آنجا كه اهل بيت (ع) در تفسير قرآن كريم، هم از قرآن كريم بهره گرفته‌اند و هم از سنت و روايات معصومين (ع) و به‌ويژه پيامبر اكرم (ص)، روش تفسيرى آنان (ع) نقلى است؛ و از آنجا كه از عقل در تفسير قرآن كريم سود جسته‌اند، روش تفسيرى آنان (ع) اجتهادى است؛ و از آنجا كه در تفسير خود به نكات لغوى و قواعد عربى و ادبى، فقهى و كلامى پرداخته‌اند، روش تفسيرى آنان (ع) روش اجتهادى جامع است. از سوى ديگر، استاد معرفت معتقد است روايات اهل بيت (ع) اغلب راجع به باطن آيات قرآن كريم و در نتيجه تأويل قرآن كريم است و رويكرد اهل بيت (ع) در تفسير و تأويل قرآن كريم، آشناسازى پيروان با چگونگى استنباط و آموزش فهم درست و تصحيح برداشت‌هاى نادرست از قرآن كريم و مقابله با تفاسير منحرف است.[٤] بنابراين مى‌توان گفت روش تفسيرى اهل بيت (ع) از ديدگاه استاد معرفت، روش تركيبى (تركيبى از نقلى و اجتهادى جامع) است با رويكرد ارشادى (تعليمى و تحفيظى).

[١] . همان، ص ٢٢٥.

[٢] . همان، ص ٢٢٨.

[٣] . همان، ص ٢٤٥.

[٤] . اهل بيت و تفسير آيات الاحكام، صص ٤٧٧- ٤٧٤.