معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٦ - ١ ٢ تصحيح طرق تفسيرى ابن عباس

تضعيف كرده است.

اما آنچه در تحقيقات تفسيرپژوهان اهل سنت جاى آن بسيار خالى است، عدم كوشش در تصحيح طرق تفسيرى‌ ابن عباس‌ است. اين كار در پژوهش‌هاى آيت‌الله معرفت مورد توجه قرار گرفته است و در واقع از ابتكارات وى در بحث تفسير صحابه و تابعان به شمار مى‌رود. استاد با حوصله فراوان به تصحيح ده طريق از طرق تفسيرى‌ ابن عباس‌ مبادرت كرده و ضمن اثبات وثاقت افرادى كه در رأس هر طريق واقع شده‌اند، به تصحيح طريق آنان و نيز نقد شبهاتى كه در اين خصوص وجود دارد، پرداخته و از اين جهت خدمت شايانى به عرصه تاريخ تفسير انجام داده است. بنابراين تحقيقات راويان اصلى تفسير ابن عباس‌ نه تنها از جهت وثاقت اخلاقى، بلكه نوعاً از حيث عقيده و ايمان، به‌خصوص نزديكى به خط فكرى‌ على‌ و ولايت اهل بيت (عليهم السلام) و نيز ارتباط با محافل شيعى، افرادى موجه و قابل تأييد هستند و چه بسا علت تضعيف برخى از آنان- از جمله‌ مقاتل بن سليمان، عطيه بن سعد كوفى، محمد بن سائب كلبى‌ و على بن ابى طلحه هاشمى‌- همين گرايش آنان به‌ على‌ و خاندان اهل بيت (ع) بوده كه از ناحيه برخى از علماى رجال نوعى طعن به شمار مى‌رفته است.

به‌عنوان مثال در شرح حال‌ ابوالحسن عطيه بن سعد بن جناده كوفى‌ پس از معرفى اجمالى شخصيت وى- از جمله ولايت و وفادارى او به اهل بيت (ع) و صدماتى كه در زمان‌ حجّاج‌ متحمل شد- به نقل سخنان‌ ابن عدى‌ و ابن حجر پرداخته كه اين دو نفر ضمن توثيق او اظهار داشته‌اند كه معهذا احاديث او حجت نيست؛ سپس مى‌نويسد:

اكنون كه معلوم گرديد منشأ طعن به او، پيروى از مكتب اهل بيت (ع) و دفاع از حريم مقدس آنان است، ديگر دليلى بر قدح او وجود ندارد. به همين دليل محدثان بر او اعتماد كرده، احاديث او را صحيح شمرده‌اند.[١]

به‌هر حال از كسانى كه آيت‌الله معرفت با استناد به شواهد تاريخى به اثبات‌

[١] . التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ٢٤٦.