معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٨٩ - جايگاه گفتمان خبر تفسيرى

نبودن داراى صورت‌هاى گوناگونى است. تنها در صورتى مخالفت آسيب مى‌رساند كه مخالف اراده جدى باشد؛ لذا اگر خبرى از قبيل تخصيص است، يعنى با خبر واحد آيه تخصيص خورده است. يا خبر واحد مقِيد آيه است. يا روايت از قبيل عموم و خصوص من‌وجه است. از موضوع مخالفت بيرون است.

همچنين اگر توضيح روايت، به‌گونه‌اى است كه آيه درباره آن معنا سكوت كرده است؛ يا اگر دلالتى داشته باشد، از قبيل استناد به اصالت حل و اصالت صحت و عموماتى از اين قبيل است، در همه اين موارد، هرچند از قبيل آيات احكام است، اما جاى كاوش مستقل مى‌طلبد كه آيا مى‌توان به خبرواحد، آيه را تخصيص و تقييد زد؟

دهم: اين مسأله در اصل با بحث حجيت قول اهل لغت و تاريخ، و خبر واحد در عقايد، وجه مشتركى دارد، زيرا همگى درباره تعبد به كلام آنان است، از اين رو در موارد ياد شده از استدلال مشتركى برخوردار است.

تا اينجا تا حدودى موضع سخن روشن شد، اما بايسته است كه مواردى ديگر از محل نزاع روشن شود.

بنابراين، موضوع بررسى خبر واحد تفسيرى، روايتى است كه داراى مشخصات زير باشد:

در منابع حديثى و تفسير آمده و به‌طور عام در جهت كشف و پرده‌بردارى از كلام الهى است.

به‌صورت متواتر هم نقل نشده باشد.

خبر واحدى باشد كه افزون بر واحد بودنش، قرينه‌اى كه ثابت كند ازسوى معصوم رسيده و بر صحت كلام دلالت كند وجود نداشته باشد.

همچنين نشانه‌اى هم از بيرون از حديث بر صحت و صدق آن از قرآن بر مضمون و معانى آن نرسيده باشد.

باز دليل عقلى هم بر صحت تفسير روايى وجود نداشته باشد، تا اين خبر را از صورت ظنى بيرون آورد و استناد به خبر تنها بر اساس روايت به‌صورت‌