معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣٧ - چكيده

نقد و بررسى اسرائيليات از ديدگاه آيت‌الله معرفت (ره)

محمد تقى ديارى بيدگلى‌[١]

چكيده‌

مسلماً پديده اسرائيليات، از جمله مهم‌ترين آفات زيان‌بار تفاسير مأثور به شمار مى‌رود؛ قرآن‌پژوهان معاصر همواره دغدغه آسيب‌شناسى تفاسير نقلى و روايات تفسيرى را در ذهن و انديشه خود داشته‌اند؛ چه اينكه با آغاز عصر تدوين تفسير و حديث، اسرائيليات فراوانى وارد حوزه فرهنگ و عقايد اسلامى شده بود و از اين طريق روايات سره و ناسره به هم آميخته و همين امر موجب شد تا برخى از خاورشناسان، اسلام را دين خرافى جلوه دهند و يا احياناً محتواى قرآن و آموزه‌هاى وحيانى اسلام را برگرفته از آيين يهود و مسيحيت قلمداد كنند. استاد مرحوم حضرت آيت‌الله محمد هادى معرفت (ره)، قرآن‌پژوه و محقق برجسته دوران معاصر و چهره ماندگار قرآنى، ضمن توجه به ضرورت آسيب‌شناسى تفسيرها به‌ويژه تفاسير نقلى، با رويكردى انتقادى به تفاسير فريقين به‌طور مبسوط (حدود ٢٣٠ صفحه) از اثر ارزشمند، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب‌ را به اين موضوع اختصاص داده است. ايشان با نقد و تحليل آراى مفسران و قرآن‌پژوهان، به‌ويژه دكتر محمدحسين ذهبى‌ مؤلف كتاب‌ التفسير و المفسرون‌ و بيان زمينه‌ها و ريشه نفوذ اسرائيليات به تفاسير و شناسايى معروف‌ترين چهره‌هاى پديدآورنده آن‌ها و حكم مراجعه به اهل‌

[١] . عضو هيأت علمى دانشگاه قم.