معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٦٦ - د عرض بر بديهيات عقلى

غزوه تبوك در ماه رجب سال نهم هجرى بوده است.[١] پس اين روايات با تاريخ سازگارى ندارد.[٢]

د. عرض بر بديهيات عقلى‌

در تفسير الاثرى‌ مى‌توان موارد نسبتاً زيادى را يافت كه مؤلف عاليقدر با تكيه بر بديهيات عقلى به نقد روايات پرداخت از جمله: در ارتباط با روايت رجم كه از عمر به‌عنوان «آيه رجم» نقل شده است كه:

إذا زاني الشيخ و الشيخة فارجموهما البتة نكالا من الله و الله عزيز حكيم‌

از ابن جزى‌ نقل شده است كه گفت:

هذا إسناد صحيح كالشمس لا مغمر فيه‌.

آن‌گاه مى‌افزايد: در روايتى از عايشه‌ مى‌خوانيم كه اين آيه (يعنى به اصطلاح آيه رجم) و آيه رضاعه (يعنى آيه‌اى كه مدعى مى‌شود كه در ارتباط با سقف شيرخوارگى جهت محرم شدن بود) در زير بستر در نوشته‌اى بود و سپس از ارتحال پيامبر، موريانه آن را خورد و ديگر در قرآن فعلى از آن دو آيه خبرى نيست.[٣]

ابن حزم‌ پس از نقل اين روايت مى‌نويسد:

هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ.[٤]

استاد راحل در تعقيب اين مطالب مى‌گويد:

بسى شگفت‌آور، كه اين سخنان از كسى صادر مى‌شود كه به تحقيق و دقت نظر شهرت دارد، در حاليكه اين‌گونه روايات با هيچ معيار عقلى سازگار نيست. زيرا چگونه ممكن است يك آيه‌اى را كاتبان رسمى وحى ننوشته باشند، تنها عايشه‌ آن را نوشته باشد، آن هم آن را زير تخت بسترش قرار دهد و عجيب‌تر آنكه موريانه آن را بخورد و هيچ يك از حافظان قرآن يا كاتبان وحى از آن خبر نداشته باشند؟

[١] . الغدير، ج ٨، صص ٨٥- ٨٣.

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ذيل آيه ٢٧٤، سوره بقره.

[٣] . المحلّى، ج ١١، صص ٢٣٦- ٢٣٤.

[٤] . همان.