معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٩٣ - ١٠ عمل اصحاب

١٠. عمل اصحاب‌

يكى از قرائنى كه مفيد وثوق و اطمينان به خبر يا راوى آن مى‌باشد، عمل اصحاب و علماى شيعه به آن خبر و قبول گزارش راوى است. اين قرينه از دير باز مورد توجه بزرگان شيعه از جمله شيخ طائفه اماميه‌ طوسى‌ (ره) بوده است.

استاد (ره) كه توجه ويژه‌اى به سبك و مبانى شيخ داشته است، در اين مبنى نيز از شيخ متأثر بود و عمل اصحاب را قرينه‌اى مهم بر پذيرش خبر و اعتبار راوى آن مى‌دانست.

نسبت به‌ سفيان بن عينيه‌ يكى از اتباع تابعين، مى‌نويسد: شيخ و برقى‌ او را در اصحاب امام‌ صادق‌ (ع) شمرده‌اند صدوق‌ گفته است: او امام‌ صادق‌ (ع) را ديدار و از وى روايت كرده و تا روزگار امام رضا (ع) باقى مانده است. ابن داود او را در قسم اول (كتاب خويش) ذكر كرده و او را از ممدوحين به شمار آورده است و از اينجا است كه اصحاب به او اعتماد كرده و به روايات وى گرفته‌اند.

سيد محسن امين‌ از گفته‌ شيخ طوسى‌ آورده است كه طائفه اماميه بر عمل به روايت‌ سفيان بن عينيه‌ و نظاير او از ثقات، اجماع دارند.

هم اكنون (آنچه موجود است از آثار) شيخ مفسران‌ على بن ابراهيم قمى‌، شاگردش‌ شيخ كلينى‌ در كافى شريف‌ و شيخ طائفه ابى جعفر طوسى‌ در تهذيب‌، به روايات او عمل كرده‌اند و فراگرفتن روايات اين مرد دليل بر وثاقت او و اعتماد اصحاب بر او است. اما اينكه وى امامى باشد، خير سخن‌ ابن نديم‌ را دانستى كه بيشتر محدثان بر مذهب زيدى هستند مثل‌ سفيان بن عينيه‌ ...[١]

نسبت به‌ ابن اسلم‌ (ابن زيد- عبد الرحمن بن زيد بن اسلم‌) آورده‌اند:

شيخ‌ ابو جعفر طوسى‌ (ره) او را از اصحاب امام‌ صادق‌ (ع) به شمار آورده و ثقة الاسلام‌ كلينى‌ در ابواب گوناگون‌ كافى‌ شريف و همينطور شيخ در تهذيب‌ از او رواياتى آورده‌اند و اصحاب به روايات او عمل كرده‌اند.[٢]

[١] . همان، ج ١، صص ٤٠٨- ٤٠٧.

[٢] . همان، ص ٤١٠.