معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٩٥ - ١٢ استفاده از طبقات راويان براى شناسايى وضع سند

استاد (ره) در شناسايى وضع سند برخى احاديث، از اين طريق استفاده مى‌فرمايند.

از جمله روايت مقطوع‌السند و سست اعتبار شأن نزول آيه تطهير درباره زنان پيامبر (ص) كه‌ ابن جرير طبرى‌ آن را در ذيل آيه گزارش كرده است. اين روايت را ابن حميد از يحيى بن واضح‌ از اصبغ بن نباته‌ از علقمه بن قيس‌ از عكرمه‌ خدمتگزار ابن عباس‌، نقل كرده است. استاد علاوه بر بيان اين كه‌ ابن جوزى‌، يحيى بن واضح‌ را در زمره ضعفا ياد كرده است، مى‌آورد كه‌ ابن واضح‌ از طبقه نهم است و ابن نباته‌ در طبقه سوم؛ اين گونه روايتى با اسقاط چند واسطه مقطوعه است، بنابر اين مجهول‌السند است.[١]

يا در نقل‌ زيد بن حباب‌ (م. ٢٠٣ ه (كه چهار نفر از محدثين شيعه، عمار بن زريق ضبى‌، سليمان بن قرم ضبى‌، جعفر بن زياد احمر و سفيان ثورى‌ در طلب حديث بر آمدند، سفيان‌ به بصره رفت و عبدالله عون بن ارطيان‌ (م. ١٥٢ ه (و ايوب بن ابى تيميه كيسان سختيانى‌ (م. ١٣١ ه (را ملاقات كرد و تشيع را رها كرد.

استاد اين نسبت را قاطعانه رد مى‌كند و آن را ساختگى مى‌داند، زيرا شخصيتى كه اركان اعتقادى وى بر اساسى محكم بنيان گذاشته شد، به مجرد برخورد با افرادى كه ارزشى ندارند جز نقل حديث و شخصيت‌ سفيان‌ با فقه و درايتى كه دارد بر آن‌ها برترى دارد، از اعتقاد خويش دست بر نمى‌دارد.

به هر حال استاد علاوه بر مطلب فوق، مى‌افزايند كه‌ زيد مدرك نقل خويش را نياورده است، چون او ابن عون‌ و ايوب‌ را در وقتى كه بر فرض‌ سفيان‌ با آن‌ها ملاقات داشته، درك نكرده است و حتماً آن جريان بايد پيش از سال ١٣٠ هجرى باشد و شايد در آن هنگام هنوز زيد به دنيا نيامده است.

افزون بر اينكه‌ زيد بن حباب‌ كثير الخطاء بوده و به گزارش‌ احمد و ابن معين‌ مدلس بوده، علاوه بر اينكه از مجاهيل‌ روايت مى‌كند و به گفته‌ ابن حباب‌ در گزارش‌هاى او حرف‌هاى ناشناخته است.[٢]

[١] . همان، ج ٢، ص ٧٤٨.

[٢] . همان، ج ١، ص ٤٠٢.