معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٦٣ - ١ ديدگاه مخالفان حجيت روايات تفسيرى

ان الخبر انّما يكون مشمولًا لدليل الحجية اذا كان ذا اثر شرعي.[١]

به درستى كه خبر تنها آن‌گاه مشمول دليل حجيت مى‌باشد كه داراى اثر شرعى باشد.

١. ٣. مرحوم‌ آقا ضياء الدين عراقى‌ نيز بر اين باور است كه ادلّه حجيت خبر واحد فقط به احكام شرعى اختصاص دارد، و شامل غير آن نمى‌شود؛ ايشان به هنگام پاسخ‌گويى به كسانى كه با تمسك به ادلّه حجيت خبر واحد در صدد اثبات حجيت قول لغوى هستند، مى‌گويد:

فيدفعه اختصاص ادلّة حجية خبر الواحد بالاحكام الشرعية و عدم شمولها للموضوعات الخارجية.[٢]

اختصاص ادلّه حجيت خبر واحد به احكام شرعى و عدم شمول آن نسبت به موضوعات خارجى و ... و حجيت قول لغوى را ردّ مى‌كند.

او در بحث خبر با واسطه مى‌گويد:

لا معني للتعبّد بقول العادل و وجوب تصديق مضمونة الا ترتيب ما للمخبر به من الآثار الشرعية، فلا بدّ في صحة التعبّد بالخبر بين ان يكون للمخبر به في نفسه مع قطع النظر عن هذا الحكم اثر شرعي، كي يكون الامر بتصديق بلحاظه.[٣]

تعبّد نسبت به گفته فرد عادل و وجوب تصديق مضمون گفته او معنايى ندارد به جز ترتيب اثر دادن بر آثار شرعى كه مخبر به دارد، بنابراين در صحت تعبّد به يك خبر به ناچار مى‌بايست مخبر با قطع‌نظر از اين حكم، خودش داراى اثر شرعى باشد، تا امر به تصديق به لحاظ آن اثر شرعى صورت گيرد.

با دقّت در سخنان مرحوم‌ نائينى‌ و نيز آقا ضياء الدين عراقى‌ چنين استفاده مى‌شود كه اين دو بزرگوار در صحت تعبّد خبر اين را شرط مى‌دانند كه حتماً مخبر به خودش داراى اثر شرعى مستقيم و بى‌واسطه باشد، ولى گفتنى است كه برخى مانند امام‌ خمينى‌ (قدس‌سره) در صحت تعبّد، اين را شرط ندانسته و مى‌گويد:

ملاك در صحت تعبّد آن است كه در إعمال تعبّد لغويتى لازم نيايد.

[١] . سيد ابوالقاسم خوئى، اجود التقريرات، ج ٢، ص ١٠٦.

[٢] . محمّدتقى بروجردى، نهاية الافكار، ج ٣، ص ٩٤.

[٣] . همان، ص ١٢٢.