منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٣
سره به تقليد كوته بينان نظام مادى ناچيز وبى حكمت شمرد و براى آن ارزشى قايل نگشت.
بنابراين مى توان معرفت هاى سه گانه را به شرح زير نام گذارى كرد:
١. راه حس يا حس آگاهى.
٢. راه عقل يا خرد آگاهى.
٣. راه الهام يا دل آگاهى.
امروز روانشناسى الهام را به صورت يك واقعيت روانى پذيرفته و آن را چنين توصيف مى كند: ادراك ناگهانى، آگاهى بخش توضيح دهنده يك باره و بدون مقدمه، كه چون برقى لامع در صفحه ذهن مى درخشد بى آنكه حتى غالباً پيشاپيش درباره آن انديشيده باشد.
اهميت و نفوذ الهام در اكتشافات علمى مورد تأييد دانشمندان قرار گرفته است «آلبرت انيشتين» كه در سال ١٨٧٩ ديده به جهان گشوده و در سال ١٩٥٥ درگذشته است، با بسيارى از فلاسفه و عرفا هماهنگ گشته وبسان برخى از دانشمندان اسلامى كه الهام را كليد معارف مى دانند وى الهام را عامل پر ارج در اكتشافات علمى مى داند.
در سال ١٩٣١ دو دانشمند شيمى دان آمريكايى به نام «يلات» و «پيكر» پرسش نامه اى براى تحقيق، درباره اهميت الهام در كشف وحل مشكلات علمى، ميان گروهى از دانشمندان شيمى پخش كردند و نتايج بسيار ارزنده آن انتشار يافته است.
يكى از دانشمندان، مورد سؤال را اينطور پاسخ داده است: درباره حل مسأله اى كار و فكر مى كردم، ولى در اثر اشكالات و ابهامات فراوان آن،