«هرگاه امام ببيند كه كسى مرتكب آميزش نامشروع مى شود يا ببيند كسى شراب مى خورد دراين صورت بايد حدّ الهى را در حقّ او اجرا كند و احتياج به شاهد و گواه ندارد زيرا او امين خدا در ميان مردم است».

توجه داريد در اين موردكه امام (عليه السلام) به علم خود عمل مى كند مقصود علم عادى و طبيعى است همچنان كه لفظ «نظر» بر آن گواهى مى دهد.

و نيز هرگاه در قضاوتها و داورى هاى امام اميرمؤمنان (عليه السلام) دقت كافى به عمل آيد به روشنى ثابت مى گردد كه آن حضرت در داورى هاى خود با تلاش خاص و لطافت و ظرافت ويژه اى، مقدماتى فراهم مى آورد كه خود طرفين (مدعى و منكر) به حقيقت اقرار كنند و مطلب را آفتابى سازند و بدون اعتراف آنان، به استناد به علم خود قضاوت نمى كرد.

فقيه بزرگ مرحوم سيد محمد كاظم طباطبايى در كتاب «ملحقات عروة الوثقى» مى نويسد: اين كه مى گوييم قاضى مى تواند به علم و آگاهى شخصى خود در حلّ دعاوى عمل كند مقصود علمى است كه از راههاى عادى سرچشمه گرفته باشد نه علم حاصل از رمل و جفر و....[٢]

[١] وسائل الشيعة:١٨/٣٤٤، ذيل حديث مى رساند كه امام تنها درحقوق الهى بايد به علم خود عمل كند و مرتكب گناه را حد بزند نه در حقوق مردم مانند اين كه ببيند كسى مال ديگرى را مى دزدد.
[٢] ملحقات عروه:٢/٣١.