«ولايت تشريعى» در اين موارد با محدوديت خاصى كه دارد به همان معناست كه گفته شد، يعنى پيامبر درخواست نموده و خداوند نيز اجابت فرموده است و كار پيامبر جز يك درخواست آن هم به ضميمه انتظار تصويب چيز ديگر نبوده است. ويا اينكه در خصوص اين موارد انگشت شمار اختياراتى به پيامبر داده شده است.

٢. زعامت سياسى و اجتماعى

دومين معناى «ولايت تشريعى» اين است كه پيامبر اسلام از طريق شارع مقدس، زعيم سياسى و رهبر اجتماعى مسلمانان باشد و آيات متعددى بر زعامت وسيع و گسترده پيامبر گرامى، گواهى مى دهند:

(...أَطيعُوا اللّهَوَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولى الأَمْرِ مِنْكُمْ...) .[١]

«خدا و پيامبر و فرمانروايانى از خود را اطاعت كنيد».

همچنين مى فرمايد:

(اَلنَّبِىُّ اَولى بِالْمُؤْمِنينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ...) .[٢]

«پيامبر به مؤمنان از خود آنها شايسته تر است».

از شاخه هاى اين زعامت گسترده، اداره (كادر) دادگسترى جامعه اسلامى بود كه پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) در دوران حيات و زندگى خود دادگسترى اسلام را چه به وسيله خويش و چه با تعيين دادرسانى در خارج اداره مى كرد، و

[١] نساء/٥٩.
[٢] احزاب/٦.