در گذشته آيين مسيح كه در زادگاه خود (شرق) به خوبى شناخته نشده بود، به عنوان ارمغان شرق، به غرب منتقل گرديد و سرانجام انسان غربى از آيين شرقى پيروى كرد، و بر اثر دورى از زادگاه اين آيين، بر ابهام و پيچيدگى آن افزود، و آيين راستين الهى به صورت افسانه جهانى درآمد و با همان وجود خيالى و افسانه اى، قرن ها بر مغزها و انديشه ها حكومت كرد. ولى تحولات اخير علمى، و پيدايش نظام هاى جديد، از فروغ آن كاست و انديشه هاى كليسايى را از صحنه علم و دانش طرد كرد.

انسان شرقى كه يگانه افتخار آن اين است كه از آيين راستين اسلام پيروى مى كند، از ابعاد منفى تمدن غرب به دور نمانده و در ميان قشرهايى، نسبت به مسايل ماوراى طبيعت، شك و ترديدى و احياناً نفى و انكارى پديد آمده است.

تأثير ابعاد منفى تمدن غرب در اين قشر، شدّت و ضعف و نوسان خاصى داشته، گروهى را كه از آغاز درباره معارف مذهبى و اصول اعتقادى اطلاع صحيح نداشتند تا مرز الحاد و انكار پيش برده، سرانجام حكومت ماترياليسم و اصالت ماده را بر «حكومت متافيزيك»، ترجيح داده و گرايش هاى ماديگرى پيدا كردند.

تأثير اين ابعاد درباره گروهى ديگر كه در خانواده هاى مذهبى بزرگ شده و كم وبيش از معارف و اصول اعتقادى اطلاعاتى داشتند، به گونه اى ديگر