منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٥٤٥
«آباء» ، لفظ «طواغيت» و «انداد» وارد شده است، مانند:
«لا تَحلفُوا بآبائكم ولا بالطّواغيت».[١]
«به پدران و طاغوت (بتهاى عرب) سوگند ياد نكنيد».
«لا تحلفوا بآبائكم ولا بأُمّهاتكُم ولا بالأنداد».[٢]
«به پدران و مادران و بتهاى عرب سوگند ياد نكنيد».
از اين كه لفظ «طواغيت» و «انداد» كه كنايه از بتهاى عرب است، همراه با «آباء»وارد شده است، به خوبى مى توان هدف از چنين نهى ها را فهميد.
ابن رشد قرطبى در كتاب «بداية المجتهد» به اين معنى توجه نموده است و از كسانى كه قسم به غير خدا را جايز مى دانند، اين چنين نقل مى كند:
«المقصود بالحديث، هو أن لا يعظِّم من لم يعظِّمه الشّارع، بدليل قوله:إِنّ اللّه ينهاكم أن تحلفوا بآبائكم وإنّ هذا من باب الخاص أُريد به العامّ، أجاز الحلف بكلّ معظّم فى الشَّرع».[٣]
«مقصود از حديث اين است كه كسانى كه خدا آنهارا بزرگ نشمرده است، تعظيم نشوند و جمله «ينهاكم» هر چند به طور خصوص وارد شده است، ولى مفهوم وسيعى دارد، يعنى سوگند به هر موجود غير شريفى جايز نيست، در حالى كه سوگند به هر بزرگى كه در نظر شارع عظمت دارد، جايز است».
با توجه به اين قراين روشن، چگونه مى توان گفت، پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) از سوگند به مقدساتى مانند اوليا ورسل الهى نهى و جلوگيرى كرده است، در
[١] سنن الكبرى:١/٢٩، نقل از صحيح مسلم، سنن نسائى:٧/٧٧، سنن ابن ماجه:١/٢٧٨.
[٢] سنن الكبرى:١/٢٩، نقل از سنن ابو داود، سنن نسائى:٧/٦.
[٣] بداية المجتهد:١/٣٩٤.