١. در آيه لفظ«قربى» بر وزن «بُشرى» و «زلفا»، به معنى خويشاوندى است،و در قرآن در هر موردى اين لفظ آمده است با اسم اشاره اى مانند «ذى»[١] و يا «ذوي»[٢] و يا «اولوا»[٣] همراه بوده است.

ولى در آيه مورد بحث، بدون اسم اشاره وارد شده، طبعاً بايد كلمه اى در تقدير بگيريم، زمخشرى مى گويد: كلمه «اهل» مقدر است أي في أهل القربى.

ممكن است به قرينه آيات ديگر يكى از اسم اشاره هاى گذشته را در تقدير بگيريم.

٢. اهل بيت هر چند در لغت عرب به همسران نيز گفته مى شود، ولى مقصود در اينجا آن گروهى است كه به عصمت و طهارت معروف مى باشند، و آنان جز خاندان رسالت يعنى على و فاطمه وحسنين (عليهم السلام) كسى نيست، و امّا همسران پيامبر به شهادت آيات سوره احزاب [٤] و تحريم [٥] معصوم نمى باشند.

٣. گفته مى شود سوره شورى مكّى است و در آن زمان پيوند ازدواج ميان على و فاطمه (عليهما السلام) بسته نشده بود وحسن وحسين (عليهما السلام) ديده به جهان نگشوده

[١] بقره/٨٣.
[٢] بقره/١٧٧.
[٣] توبه/١١٣.
[٤] احزاب/٢٨ـ ٣٣ و تحريم/١ـ٤.
[٥] كشاف:٣/٨١; رازى:٧/٦٥٥; تفسير ابي حيان:٧/٥١٦; تفسير نيشابوري:٦/٣١٢ و از محدثان:هيثمى در مجمع الزوائد:٩/١٦٨ ودر الصواعق المحرقة:ص١٠١ و همچنين...