بندگى خداست. بندگى حق، به نفس انسانى قدرت و توانايى عجيبى بخشيده و او را بر يك رشته كارهاى خارق العاده مسلط مى سازد واين همان مطلبى است كه در اين بخش مورد تحقيق و بررسى قرار گرفته و تفاوتهاى اين دو نوع تسلط در بخش ديگر بيان گرديده است وحاشا كه يك فرد، اين دو نوع تسلط را، از يك باب بينديشد و امّا هدف ما از نقل عمليات مرتاضان، تنها براى تقريب ذهنى است.[١]

تصرف در طبيعت

فلاسفه اسلامى در بخش قواى روحى و نفسانى، پيرامون امكان تصرف در طبيعت بحث هاى جالبى دارند كه گوشه اى از آن را يادآور مى گرديم:

١. «شيخ الرئيس»، فيلسوف بزرگ اسلام مى فرمايد:

اگر از عارفى به تو خبرى رسيد كه به نيروى خود مى تواند كار كند، يا چيزى را حركت دهد يا خود حركتى كند كه از توانايى ديگران بيرون است، آن را انكار مكن زيرا اگر از طرق طبيعى وارد شوى به اين مقصد مى رسى.[٢]

٢. «شيخ اشراق» مى گويد:

هرگاه از جهان بالا بر نفس انسانى، به طور متوالى مدد رسيد، جهان

[١] روزنامه كيهان در يكى از شماره هاى خود مقاله مبسوطى با عكس و تفصيل پيرامون كارهاى خارق العاده گروهى از دراويش چاپ كرده است. كيهان مورخ ١٦ بهمن ١٣٥٤ شماره مسلسل ٩٧٨١.
[٢] اشارات، ج سوم، نمط دهم، ص ٣٩٧: «اذا بلغك ان عارفاً اطاق بقوته فعلاً او تحريكاً او حركة يخرج عن وسع مثله فلا تتلقَّه بكل ذلك الاستنكار، فلقد تجد الى سببه سبيلاً في اعتبارك مذهب الطبيعة».