«اگر بنا بود خدا درباره بندگان خود، به علم خويش عمل كند، هيچگاه با اعزام و برانگيختن پيامبران بر آنان احتجاج نمى كرد(زيرا او مى دانست گروهى هستند، كه فرستادن و نفرستادن پيامبران، نسبت به آنان يكسان است و چه براى آنان پيامبرى فرستاده شود يا نشود ايمان نخواهند آورد، با اين همه پيامبرانى اعزام كرده است).

اميرمؤمنان (عليه السلام) در اين پاسخ با يادآورى علم و آگاهى خطاناپذير، خدا متذكر مى گردد كه من موظّفم در زندگى عادى خود از اسباب و علل عادى بهره گيرم و آگاهى من از غيب، ملاك عمل من نيست.

و نيز در روايات اسلامى مى بينيم كه پيشوايان ما تأكيد مى كنند كه ملاك قضاوت و داورى آنان همان گواه ها و سوگندها است نه علوم و آگاهى هاى سوم، چنان كه امام صادق (عليه السلام) از پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) نقل مى كند كه آن حضرت فرمود:

«انّما أقضى بينكم بالبيّنات والأيمان...».[٢]

«من ميان شما به شاهدها و سوگندها داورى مى كنم...».

و اين كه از برخى از احاديث استفاده مى شود كه امام (عليه السلام) در قضاوت و داورى خود در اجراى حدود مى تواند به علم خود عمل كند، باز منظور علمى

[١] مناقب:٢/٢٦١، چاپ قم.
[٢] وسائل الشيعة:١٨/١٦٠، به نقل از كافى و تهذيب.