تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٣
تفسير:
گوشهاى از عذابهاى جانكاه دوزخيان
بعد از بيان نعمتهاى روحبخش و پرارزش بهشتى، در آيات مورد بحث به بيان عذابهاى دردناك و غمانگيز دوزخى مىپردازد، و آن چنان آن را ترسيم مىكند كه در مقايسه با نعمتهاى پيشين در نفوس مستعد عميقاً اثر مىگذارد، و آنها را از هر گونه زشتى و ناپاكى باز مىدارد.
نخست مىفرمايد: «آيا اين نعمتهاى جاويدان و لذتبخش كه بهشتيان را با آن پذيرائى مىكنند بهتر است؟ يا درخت نفرتانگيز زقوم»؟! «أَ ذلِكَ خَيْرٌ نُزُلًا أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ».
«نُزُل» به چيزى گفته مىشود كه براى پذيرائى ميهمان آماده مىكنند، و بعضى گفتهاند: نخستين چيزى است كه با آن از ميهمان تازه وارد، پذيرائى مىكنند، اين تعبير نشان مىدهد: بهشتيان همچون ميهمانهاى عزيز و محترم پذيرائى مىگردند.
قرآن مىگويد: آيا اين بهتر است يا درخت «زقّوم»؟!
تعبير به «بهتر»، دليل بر اين نيست كه درخت زقوم چيز خوبى است، و نعمت بهشتيان از آن بهتر است؛ چرا كه اين تعبيرات در لغت عرب گاه در مواردى به كار مىرود كه در يكسو هيچ گونه خوبى اصلًا وجود ندارد، ولى اين احتمال وجود دارد كه اين يك نوع كنايه باشد، درست به اين مىماند كه شخصى بر اثر آلودگى به انواع گناهان در ميان مردم سخت رسوا شده است، به او مىگوئيم: آيا اين رسوائى بهتر است يا افتخار و آبرومندى؟
و اما «زقّوم» به گفته اهل لغت اسم گياهى است تلخ و بد بو و بد طعم. «١»