تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢
لجاجت آنها بود.
اين نكته نيز، قابل دقت است كه «تراب» (خاك) در آيه فوق، بر «عظام» (استخوانها) مقدم داشته شده، اين امر ممكن است اشاره به يكى از سه نكته باشد:
نخست اين كه: گر چه انسان بعد از مرگ، ابتداء به صورت استخوان و بعد خاك در مىآيد، ولى چون بازگشت خاك به حيات، عجيبتر است مقدم ذكر شده.
ديگر اين كه: هنگامى كه بدن مردگان متلاشى مىشود، نخست گوشتها تبديل به خاك مىگردد و در كنار استخوانها قرار مىگيرد، بنابراين در آنِ واحد هم خاك است و هم استخوان.
و سوم اين كه: «تراب»، اشاره به جسدهاى نياكان دور است و «عظام» اشاره به بدنهاى پدران است كه هنوز كاملًا تبديل به خاك نشده است.
***
سپس قرآن به كوبندهترين پاسخها در برابر آنها، پرداخته، به پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد: «به آنها بگو: آرى، همه شما و نياكانتان مبعوث مىشويد در حالى كه ذليل و خوار و كوچك خواهيد بود»؟! «قُلْ نَعَمْ وَ أَنْتُمْ داخِرُونَ». «١»
***
گمان مىكنيد زنده كردن شما و همه پيشينيان براى خداوند قادر و توانا كار مشكلى است، و عمل مهم سنگينى مىباشد؟ نه «تنها يك صيحه و بانگ عظيم از ناحيه مأمور پروردگار زده مىشود، ناگهان همه از قبرها برمىخيزند، و جان