غرور، و آماده گشتن براى (استقبال از) مرگ پيش از نزول آن است». «١»
در تفسير «على بن ابراهيم» مى‌خوانيم: جمله «أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ»، درباره اميرمؤمنان على عليه السلام نازل شده، و در بعضى از تفاسير آمده است:
جمله «فَوَيْلٌ لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ» درباره «ابولهب و فرزندانش» مى‌باشد. «٢»
روشن است: اين شأن نزول‌ها در حقيقت از باب تطبيق مفهوم كلى بر مصداق‌هاى واضح آن است.
جالب توجه اين كه: در جمله «فَهُوَ عَلى‌ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ»، نور و روشنائى به منزله مركبى ذكر شده كه مؤمنان بر آن سوار مى‌شوند، كه سرعت سيرش عجيب، مسيرش روشن، و قدرت جولانش، همه جهان را فرا مى‌گيرد.
***
نكته:
عوامل «شرح صدر» و «قساوت قلب»
انسان‌ها در پذيرش حق، و درك مطالب و خودجوشى، يكسان نيستند، بعضى، با يك اشاره لطيف، يا يك كلام كوتاه، حقيقت را به خوبى درك مى‌كنند، يك تذكر آنها را بيدار مى‌سازد، و يك موعظه و اندرز در روح آنها طوفانى به پا مى‌كند.
در حالى كه بعضى ديگر، شديدترين خطابه‌ها و گوياترين دلائل و نيرومندترين اندرزها و مواعظ، در وجودشان كمترين اثرى نمى‌گذارد، و اين