تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٤
خواسته «ابليس» برآورده شود، اما نه به طور مطلق، كه به صورت مشروطچنان كه در آيه بعد مىفرمايد: «گفت تو از مهلت داده شدگانى» «قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ».
***
ولى نه تا روز رستاخيز و مبعوث شدن خلايق، بلكه «تا روز و زمان معينى» «إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ».
در اين كه: «يوم الوقت المعلوم» چه روزى است؟ مفسران تفسيرهاى گوناگونى دارند:
بعضى آن را پايان اين جهان مىدانند، چرا كه در آن روز همه موجودات زنده مىميرند، و تنها ذات پاك خداوند مىماند، چنان كه در آيه ٨٨ سوره «قصص» مىخوانيم: «كُلُّ شَىْءٍ هالِكٌ الَّا وَجْهَهُ» و به اين ترتيب، به قسمتى از خواسته ابليس ترتيب اثر داده شده.
بعضى احتمال دادهاند: منظور از آن روز قيامت است، ولى اين احتمال نه با ظاهر آيات مورد بحث مىسازد- كه لحن آن نشان مىدهد با تمام خواسته او موافقت نشد- و نه با آيات ديگر قرآن كه خبر از مرگ عموم زندگان در پايان اين جهان مىدهد.
اين احتمال نيز، وجود دارد كه آيه فوق، اشاره به زمانى باشد كه هيچ كس جز خدا نمىداند.
ولى تفسير اول، از همه مناسبتر است لذا در روايتى كه در تفسير «برهان» از امام صادق عليه السلام نقل شده آمده است: «ابليس بين نفخه اول و دوم مىميرد». «١»
***