تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٣
به هر حال، قرآن مىگويد: «ماهى عظيم او را بلعيد در حالى كه مستحق ملامت بود»! «فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ هُوَ مُلِيمٌ».
«الْتَقَمَه» از ماده «التقام» به معنى بلعيدن است.
«مُلِيم» در اصل از ماده «لوم» به معنى ملامت است و معنى «لائم» را مىدهد و در اينجا منظور اين است كه: خود را ملامت نمود.
مسلّم است، اين ملامت و سرزنش، به خاطر ارتكاب گناه كبيره يا صغيرهاى نبود، بلكه، علت آن تنها «ترك اولائى» بود كه از او سر زد، و آن: عجله در ترك قوم خويش و هجرت از آنان بود.
اما خدائى كه آتش را در دل آب، و شيشه را در كنار سنگ، سالم نگه مىداردبه اين حيوان عظيم فرمان تكوينى داد، كه كمترين آزارى به بندهاش «يونس» نرساند، او بايد يك دوران زندان بىسابقه را طى كند، و متوجه «ترك اولاى» خود شود و در مقام جبران بر آيد.
در روايتى آمده است: أَوْحىَ اللَّهُ تَعالى الَى الْحُوتِ لاتَكْسِرْ مِنْهُ عَظْماً وَ لاتَقْطَعْ لَهُ وَصْلًا: «خداوند به آن ماهى وحى فرستاد كه هيچ استخوانى را از او مشكن، و هيچ پيوندى را از او قطع مكن»!. «١»
***
«يونس» عليه السلام خيلى زود متوجه ماجرا شد، و با تمام وجودش، رو به درگاه خدا آورد از «ترك اولى» خويش، استغفار كرد، و از پيشگاه مقدسش تقاضاى عفو نمود.
در اينجا ذكر معروف و پرمحتوائى از قول يونس عليه السلام نقل شده كه در آيه ٨٧