تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٣
كوتاهىهائى كه در اطاعت فرمان خدا كردم! و آيات و رسولان او را به سخريه گرفتم»! «أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ وَ إِنْ كُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ». «١»
«يا حَسْرَتا» در اصل «يا حَسْرَتِى» بوده (حسرت به ياء متكلم اضافه شده است) و «حسرت» به معنى اندوه و غم بر چيزهائى است كه از دست رفته و پشيمانى به بار آورده است.
«راغب» در «مفردات» مىگويد: اين كلمه از ماده «حسر» (بر وزن حبس) به معنى برهنه كردن و كنار زدن لباس است، و از آنجا كه در موارد ندامت و اندوه بر گذشته، گوئى پردههاى جهل كنار رفته، اين تعبير به كار مىرود.
آرى، هنگامى كه انسان وارد عرصه «محشر» مىشود و نتيجه تفريطها، و مسامحهكارىها و خلافكارىها، و شوخى گرفتن جدىها، را در برابر چشم خود مىبيند، فريادش به «وا حَسْرَتا» بلند مىشود، اندوهى سنگين، توأم با ندامتى عميق بر قلب او سايه مىافكند، و اين حالت درونى خود را بر زبان آورده و به صورت جملههاى فوق بيان مىدارد.
در اين كه: «جَنْبِ اللَّه» در اينجا به چه معنى است؟ مفسران احتمالات فراوانى دادهاند.
واقع اين است كه «جَنْب» در لغت، به معنى پهلو است، و سپس به هر چيزى كه در كنار چيزى قرار گرفته باشد، اطلاق مىشود، همان گونه كه «يمين» و «يسار» به معنى طرف چپ و راست بدن است، سپس به هر چيزى كه در اين