تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٤
محسوب مىشود، و كمتر كسى است كه، ريزهكارىهاى اين مسائل را مطالعه كند اما زبان به حمد و ستايش آفريننده آن نگشايد.
تعبير به «ظُلُماتٍ ثَلاثٍ» (ظلمتهاى سهگانه) اشاره به ظلمت شكم مادر، ظلمت رحم، و مشيمه (كيسه مخصوصى كه جنين در آن قرار گرفته است) مىباشد كه در حقيقت سه پرده ضخيم است كه بر روى جنين كشيده شده.
صورتگران معمولى بايد در مقابل نور و روشنائى كامل، صورتگرى كنند، اما آفريدگار انسان، در آن ظلمتگاه عجيب چنان نقش بر آب مىزند و صورتگرى مىكند كه، همه، مجذوب تماشاى آن مىشوند، و در جائى كه هيچ دسترسى از ناحيه هيچ كس به آن نيست، رزق و روزيش را كه براى پرورش و رشد سريع، سخت به آن نيازمند است، به طور مداوم به او مىرساند.
«سيد الشهداء» امام حسين عليه السلام در دعاى معروف «عرفه» كه يك دوره كامل و عالى درس توحيد است، به هنگام بر شمردن نعمت و قدرت خداوند، به پيشگاه او، چنين عرض مىكند: وَ ابْتَدَعْتَ خَلْقِي مِنْ مَنِىٍّ يُمْنى، ثُمَّ اسْكَنْتَنِي فِى ظُلُماتٍ ثَلاثٍ: بَيْنَ لَحْمٍ وَ جِلْدٍ وَ دَمٍ، لَمْتَشْهَرْ بِخَلْقِي، وَ لَمْتَجْعَلْ الَىَّ شَيْئاً مِنْ أَمْرِي، ثُمَّ أَخْرَجْتَنِي الَى الدُّنْيا تامّاً سَوِيّاً!: «آغاز آفرينش مرا از قطرات ناچيز منى قرار دادى، سپس مرا در ظلمتهاى سهگانه (در ميان پردههاى شكم و مشيمه و رحم)، در ميان گوشت و پوست و خون ساكن نمودى، آفرينش مرا آشكار نساختى، و در آن مخفيگاه به تطورات خلقتم ادامه دادى، و هيچ يك از امور حياتى مرا به من واگذار نكردى، سپس مرا به دنيا كامل و سالم منتقل ساختى». «١»- «٢»