تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٨
تكيه بر قدرت خويش كردند «و فرياد زدند: براى او بناى مرتفعى بسازيد و در ميان آن آتش بيفروزيد و او را در جهنمى سوزان بيفكنيد»! «قالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْياناً فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ».
از اين تعبير، استفاده مىشود: قبلًا دستور داده شد، چهار ديوارى بزرگى ساختند، سپس در درون آن آتش افروختند، شايد به اين منظور كه هم آتش را از پراكنده شدن و خطرات احتمالى مهار كنند، و هم دوزخى را كه ابراهيم عليه السلام، با آن بتپرستان را تهديد مىكرد، عملًا به وجود آورند!
درست است كه براى سوزاندن انسانى همچون ابراهيم عليه السلام يك بار كوچك هيزم كافى بود، ولى، براى اين كه: سوز دل خود را از شكستن بتها فرو بنشانند، و به اصطلاح انتقام خويش را به حد اعلى بگيرند، و در ضمن شكوه و عظمتى به بتها بخشند كه آبروى بر باد رفته آنها برگردد، و نيز زهر چشمى از همه مخالفان خود بگيرند كه اين حادثه ديگر، در تاريخ «بابل» تكرار نگردد، اين درياى آتش را به وجود آوردند (توجه داشته باشيد «جَحِيم» در لغت به معنى آتشهائى است كه روى هم متراكم شده است).
بعضى «بُنْيان» را در اينجا به «منجنيق» تفسير كردهاند كه وسيله پرتاب اشياء سنگين از فاصلههاى دور بود، ولى غالب مفسران همان تفسير اول را برگزيدهاند كه «بنيان»، ساختمان و چهار ديوارى بزرگ است.
***
در اينجا قرآن به ريزهكارىها و جزئيات اين مسأله كه در سوره «انبياء» آمده است اشاره نمىكند، تنها در يك جمعبندى فشرده و جالب، پايان اين ماجرا را چنين بيان مىكند: «آنها براى نابودى ابراهيم نقشه دقيقى طرح كرده بودند، ولى ما آنها را پست و مغلوب ساختيم» «فَأَرادُوا بِهِ كَيْداً فَجَعَلْناهُمُ الْأَسْفَلِينَ».