مى‌شوند، بنابراين آزادى آنها در همان باغ‌هاى وسيعى از بهشت است كه در اختيار آنها است، نه مقامات بالاترى كه خود را شايسته آن نمى‌بينند، و اساساً هرگز چنين تقاضائى را هم ندارند.
بالاخره، در آخرين جمله، مى‌گويند: «چه خوب و جالب است پاداش و ثواب عمل‌كنندگان به دستورات پروردگار» «فَنِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ».
اشاره به اين كه: اين مواهب وسيع را به «بها» مى‌دهند، به «بهانه» نمى‌دهند، ايمان و عمل صالح، لازم است تا در پرتو آن چنين شايستگى حاصل شود.
آيا اين جمله نيز، گفته بهشتيان است، يا سخن پروردگار كه به دنبال سخنان آنها آمده؟
مفسران هر دو احتمال را داده‌اند، ولى معنى اول، يعنى ارتباط آن با گفتار بهشتيان، با جمله‌هاى ديگر آيه، هماهنگى بيشترى دارد.
***
سرانجام در آخرين آيه مورد بحث، كه آخرين آيه سوره «زمر» است، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله را مخاطب ساخته، مى‌گويد: «در آن روز فرشتگان را مى‌بينى كه بر گرد عرش خدا حلقه زده‌اند، و طواف مى‌كنند و تسبيح و حمد پروردگارشان را به جا مى‌آورند» «وَ تَرَى الْمَلائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ».
اشاره، به وضع فرشتگان در اطراف عرش خداوند، يا به خاطر اين است كه: آمادگى آنها را براى اجراى اوامر الهى بيان كند، و يا به حالت شهود باطنى پر ارزشى است كه براى خاصان و مقربان درگاه خداوند، در آن روز حاصل مى‌شود، گر چه اين دو معنى با هم منافاتى ندارند، اما معنى اول مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.
لذا به دنبال آن، مى‌گويد: «در آن روز، در ميان بندگان، به حق داورى