به اين ترتيب، آنها اعتراف مى‌كنند كه راه تكذيب انبيا و انكار آيات الهى را پيش گرفتند، و طبعاً سرنوشتى بهتر از اين نخواهند داشت.
اين احتمال نيز، وجود دارد كه منظور از «حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذابِ» همان باشد كه در آيات ٧ سوره «يس» آمده است: لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلى‌ أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لايُؤْمِنُونَ: «فرمان عذاب درباره اكثر آنها محقق شده است آنها ديگر ايمان نمى‌آورند».
اشاره به اين كه: گاه انسان بر اثر گناه فراوان، دشمنى، لجاجت و تعصب در برابر حق، كارش به جائى مى‌رسد كه بر دل او مهر نهاده مى‌شود، و راه بازگشتى براى او باقى نمى‌ماند، و با اين حال، فرمان عذاب الهى در مورد او قطعى مى‌شود.
ولى به هر حال، همه اينها از اعمال خود انسان سرچشمه مى‌گيرد، و جاى اين نيست كه كسى از اين جمله، توهم جبر و عدم آزادى اراده انسان كند.
***
اين گفتگوى كوتاه در آستانه جهنم، پايان مى‌گيرد: «به آنها گفته مى‌شود از درهاى جهنم وارد شويد، جاودانه در آن بمانيد، چه بد جايگاهى است جايگاه متكبران»؟! «قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ».
درهاى جهنم- چنان كه قبلًا هم اشاره كرده‌ايم- ممكن است به معنى درهائى باشد كه بر حسب اعمال انسان‌ها تنظيم شده است، و هر گروهى را به تناسب عمل خود به دوزخ مى‌برند، همان گونه كه درهاى بهشت نيز چنين است، و لذا يكى از درهاى آن «باب المجاهدين» نام دارد، و در كلام اميرمؤمنان على عليه السلام نيز آمده: انَّ الْجَهادَ بابٌ مِنْ أَبْوابِ الْجَنَّةِ: «جهاد درى از درهاى بهشت