تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩٤
ربوبيت عالم هستى مىكند، و مرگ و حيات مردم را به دست خود مىداند، سپس در برابر پيشنهاد ابراهيم عليه السلام كه: اگر راست مىگوئى خورشيد را از مغرب طالع كن مبهوت و خاموش مىشود، اين طرز عقيده، در ميان بتپرستان نادر است، و تنها از مغز ناتوان پرغرور و بىشعورى همچون «نمرود» ممكن است برخيزد.
قابل توجه اين كه: ضميرى كه به معبودهاى دروغين آنها در اين آيه برگشته، همچنين صيغههاى جمع، همه جا به صورت جمع مؤنث است (هُنَّ- كاشِفات- مُمْسِكات).
اين، به خاطر آن است كه:
اولًا- بتهاى بزرگ معروف عرب، نام مؤنث داشتهاند (لات- منات و عزى).
ثانياً- چون آنها معتقد به ضعف و ناتوانى جنس مؤنث بودند، خداوند با اين بيان، مىخواهد ناتوانى بتها را طبق اعتقاد خودشان مجسم سازد.
ثالثاً- چون در ميان بتها، موجودات بىروح فراوان بوده و صيغه جمع مؤنث، گاه براى موجودات بىجان نيز به كار مىرفته، لذا در آيه مورد بحث از آن استفاده شده است.
اين نكته نيز، قابل توجه است كه: جمله «عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ» به خاطر مقدم شدن «عَلَيْهِ» معنى حصر را مىرساند، يعنى متوكلان «تنها» بر او تكيه مىكنند.
***
در آيه بعد، آنهائى را كه در برابر منطق عقل و وجدان، تسليم نيستند با يك تهديد الهى و مؤثر، مخاطب ساخته، مىفرمايد: به آنها «بگو: اى قوم من! شما بر موضع خود باشيد، و هر چه در توان داريد، انجام دهيد، من نيز به وظيفه خود عمل مىكنم، اما به زودى خواهيد دانست» «قُلْ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى مَكانَتِكُمْ إِنِّي