تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٦
كسانى هستند كه: سرمايه عمر و جان خويش و حتى بستگان خود را در روز قيامت از دست بدهند»! «قُلْ إِنَّ الْخاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ».
نه از وجود خويش، بهرهاى گرفتند، و نه از سرمايه عمر، نتيجهاى، نه خانواده و فرزندانشان وسيله نجات آنها هستند، و نه مايه آبرو و شفاعت در پيشگاه حق.
«آگاه باشيد خسران و زيان آشكار، همين است»! «أَلا ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ».
***
در آخرين آيه مورد بحث، يكى از آثار «خسران مبين» و زيان آشكار آنها را اين گونه توصيف مىكند: «براى آنها در بالاى سرشان سايبانهائى از آتش، و در زير پايشان نيز سايبانهائى از آتش است»! «لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النَّارِ وَ مِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ».
و به اين ترتيب، آنها از هر طرف با شعلههاى آتش، محاصره شدهاند، چه خسرانى از اين بالاتر؟ و چه عذابى از اين دردناكتر؟!
«ظُلَل» جمع «ظُلّة» (بر وزن قله) به معنى پردهاى است كه در طرف بالا نصب شود، بنابراين اطلاق آن بر فرشى كه در زير پا گسترده است، يك نوع اطلاق مجازى و از باب توسعه در مفهوم كلمه است.
بعضى از مفسران، گفتهاند: چون دوزخيان در ميان طبقات جهنم گرفتارند پردههاى آتش هم بالاى سر آنها، و هم زير پاى آنها است، و حتى اطلاق كلمه «ظُلَل» بر پردههاى پائينى، مجاز نيست.
اين آيه، همانند آيه ٥٥ سوره «عنكبوت» است كه مىگويد: يَوْمَ يَغْشاهُمُ