تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٦
مىگويد: «و شياطين را مسخر او ساختيم، و هر بنّا و غواصى از آنها را سر بر فرمان او نهاديم» تا گروهى هر بنائى را در خشكى مىخواهد، براى او بسازند، و گروهى در دريا، به غواصى مشغول باشند» «وَ الشَّياطِينَ كُلَّ بَنَّاءٍ وَ غَوَّاصٍ». «١»
و به اين ترتيب، خداوند نيروى آمادهاى براى كارهاى مثبت را در اختيار او گذاشت، و شياطين كه طبيعتشان تمرد و سركشى است، آن چنان مسخر او شدند كه در مسير سازندگى و استخراج منابع گرانبها قرار گرفتند.
نه تنها در اين آيه، كه در آيات متعدد ديگرى از قرآن مجيد، به اين معنى اشاره شده كه شياطين مسخر سليمان بودند، و براى او فعاليتهاى مثبتى داشتند، منتها، در بعضى از آيات، مانند آيات مورد بحث و آيه ٨٢ سوره «انبياء» تعبير به «شياطين»، در حالى كه در آيه ١٢ سوره «سباء» تعبير به «جنّ» شده است.
همان گونه كه قبلًا نيز گفتهايم، «جنّ» موجودى است كه از نظر ما پوشيده است اما داراى عقل و شعور و قدرت مىباشد، همچنين مؤمن و كافر است، و هيچ مانعى ندارد كه به فرمان خدا در اختيار پيامبرى قرار گيرند، و به كارهاى مفيدى مشغول شوند، اين احتمال نيز وجود دارد كه شياطين، معنى گستردهاى داشته باشد كه هم انسانهاى سركش و هم غير آنها را شامل شود، و اطلاق شيطان بر اين مفهوم وسيع، در قرآن مجيد آمده است «٢» و به اين ترتيب، خداوند نيروئى به سليمان داد، كه توانست همه متمردان را تسليم خود سازد.
***
٣- موهبت ديگر خداوند به سليمان، مهار كردن گروهى از نيروهاى مخرب بود؛ زيرا به هر حال در ميان شياطين افرادى بودند كه به عنوان يك