عملى اشاره دارد.
اين تفاوت نيز ممكن است كه «تقوا و فجور»، ناظر به كمال و نقصان شخص باشد، و عمل صالح و فساد در ارض، ناظر به جنبه‌هاى اجتماعى.
ولى، تأكيد مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.
***
٢- اين آيات ناظر به كيست؟
در روايتى در تفسير اين آيات مى‌خوانيم: الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ:
به اميرمؤمنان على عليه السلام و يارانش اشاره مى‌كند، در حالى كه: «الْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ»: اشاره به مخالفان آنها است. «١»
در حديث ديگرى كه «ابن عساكر» از «ابن عباس» نقل كرده، آمده است:
منظور از «الَّذِينَ آمَنُوا» «على» عليه السلام، «حمزه» و «عبيده» هستند كه در ميدان «بدر» در مقابل «عتبه»، «وليد» و «شيبه» از سپاه شرك قرار گرفتند (و با آنها پيكار تن به تن كردند و بر آنها غالب شدند) و منظور از «الْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ» سه نفر نامبرده كه از لشكر كفر و شرك است كه در برابر آنها قرار گرفته‌اند. «٢»
روشن است: معنى اين روايات، انحصار مفهوم آيه در افراد خاصى نيست، بلكه، بيان مصداق‌هاى روشن و بارز اين آيه است.
***