تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٩
با لحن خاصى عرض كردند پس وعده پيروزى چه شد؟
قرآن جواب بسيار جالبى به آنها گفت كه شاهد گفتار ما است، فرمود: وَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذا فَشِلْتُمْ وَ تَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَ عَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما أَراكُمْ ما تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيا وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَ لَقَدْ عَفا عَنْكُمْ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ: «خداوند وعده خود را به شما (درباره پيروزى بر دشمن در احد) محقق ساخت، در آن هنگام كه (در آغاز جنگ) دشمنان را به فرمان او مىكشتيد، و اين پيروزى همچنان ادامه داشت تا اين كه سست شديد، و در كار خود به نزاع پرداختيد، و بعد از آن كه (به مطلوب خود رسيديد) و آنچه را دوست مىداشتيد خداوند به شما نشان داد، نافرمانى كرديد، بعضى از شما خواهان دنيا بودند، و بعضى خواهان آخرت (با اين حال باز شما را از شكست كامل نجات داد) و آنها را از شما منصرف ساخت، تا شما را بيازمايد، و شما را مشمول عفو خود قرار داد، و خداوند نسبت به مؤمنان فضل و بخشش دارد». «١»
تعبيراتى مانند «فَشِلْتُمْ» (سست شديد).
«تَنازَعْتُمْ» (به اختلاف پرداختيد).
«عَصَيْتُمْ» (نافرمانى كرديد).
به خوبى نشان مىدهد كه آنها شرائط نصرت الهى و پيروزى بر دشمن را رها كردند، در نتيجه به مقصود خود نرسيدند.
آرى، خداوند هرگز قول نداده است كه هر كس، نام خود را مسلمان و سرباز اسلام نهاد، و دم از جند اللَّه، و حزب اللَّه زد، در تمام صحنهها بر دشمن پيروزش نمايد، اين وعده الهى مخصوص كسانى است كه از قلب و جان،