آن نماز ظهر روز عيد است، و كسانى كه در غير «منى‌» باشند بعد از ١٠ نماز تكرار مى‌كنند) و صورت تكبيرات چنين است:
«اللَّهُ اكْبَرُ، اللَّهُ اكْبَرُ، لا الهَ الَّا اللَّهُ، وَ اللَّهُ اكْبَرُ، اللَّهُ اكْبَرُ، وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ، اللَّهُ اكْبَرُ عَلى‌ ما هَدانا»، و هنگامى كه اين دستور را با حديثى كه سابقاً نقل كرديم مقايسه مى‌كنيم، مى‌بينيم در حقيقت اين تكبيرات مجموعه‌اى است از تكبيرات «جبرئيل»، «اسماعيل» عليه السلام و پدرش «ابراهيم» عليه السلام و چيزى افزون بر آن.
و به تعبير ديگر، اين تعبيرات خاطره پيروزى «ابراهيم» و «اسماعيل» عليهما السلام را در آن ميدان بزرگ آزمايش، در نظرها زنده مى‌كند، و به همه مسلمانان چه در «منى‌» و چه در غير «منى‌» الهام مى‌بخشد.
ضمناً، از روايات اسلامى معلوم مى‌شود: نام‌گذارى سرزمين «منى‌» به اين اسم به خاطر آن است كه ابراهيم عليه السلام هنگامى كه به اين سرزمين رسيد و از عهده امتحان برآمد، «جبرئيل» به او گفت: هر چه مى‌خواهى از پروردگارت بخواه، او از خدا «تمنى» كرد: دستور دهد، به عنوان فداى فرزندش اسماعيل عليه السلام، قوچى را ذبح كند، و اين تمناى او انجام شد. «١»
***
٦- «حج» يك عبادت مهم انسان ساز
سفر حج، در حقيقت يك هجرت بزرگ است، يك سفر الهى است، يك ميدان گسترده خودسازى و جهاد اكبر است.
مراسم حج، در واقع عبادتى را نشان مى‌دهد كه عميقاً با خاطره مجاهدات «ابراهيم» عليه السلام و فرزندش «اسماعيل» عليه السلام و همسرش «هاجر» آميخته است، و ما اگر در مطالعات خود در مورد اسرار حج، از اين نكته غفلت كنيم، بسيارى از