معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٨٨ - ٤ روش تفسير

وى در ادامه مى‌گويد:

بنابراين به نظر مى‌رسد بر خلاف روش برخى دانشمندان متأخر كه تنها به بررسى اسناد اهتمام داشته و به محتوا توجهى نداشته‌اند، براى تشخيص روايات صحيح و پيش از بررسى و ملاحظه سند آن‌ها، بايد محتوا و استوارى معناى آن‌ها را در نظر گرفت، البته اسناد نيز در اعتبارسنجى نقش‌آفرين هستند، امّا در درجه دوم اعتبار قرار مى‌گيرند. بنابراين مطلب عمده و مهم، قبل از بررسى اسناد، توجه به متن احاديث است.[١]

در كتاب‌ تفسير و مفسران، التفسير الأثرى الجامع‌ ذيل تفاسير نقلى آورده شده و مرحوم معرفت (ره) درباره آن چنين مى‌گويد:

در اين تفسير كه با روش نقلى عرضه شده، عمده‌ترين مطالب و مسائل قرآنى مورد تحقيق و بحث قرار گرفته كه احياناً از روش نقلى به روش نظرى و اجتهادى بيشتر مى‌ماند.

با توجه به مطالب فوق و نگاهى به مراحل سه‌گانه مذكور و كنكاش در تفسير، نتايج زير به‌دست مى‌آيد:

الف. نقل معتبر از ديدگاه مفسر؛ قرآن كريم، روايات پيامبر اكرم (ص) و ائمه اطهار عليهم السلام و سخنان صحابه و تابعين در صورت صحت محتوا و سند آن‌ها است.

ب. مفسر نص معتبر خويش را مرجعى موثق جهت فهم معنا و مدلول آيات قرآن به شمار مى‌آورد. وى مى‌گويد:

كليد اصلى فهم قرآن- به‌طور كامل- نزد عترت طاهره عليهم السلام است و چاره‌اى جز سر فرو آوردن در پيشگاه رفيع اين خاندان نيست.[٢]

ج. مفسر در عرضه روايات به قرآن و نقد و بررسى آن‌ها به نقل اعتماد كرده و از عقل به‌عنوان خادم استفاده كرده است.

د. مفسر در تفسير خويش از عقل به‌عنوان ابزار و وسيله‌اى براى كشف معنا و مدلول آيات از دل روايات بهره برده است.

[١] . همان. براى مثال ر. ك. احاديث، ج ١، ص ٣٣، ١/ ٣٦، ١/ ٥٠٣ و ....

[٢] . تفسير و مفسران، ج ١، ص ٥٢٨