معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٨٧ - ٤ روش تفسير

صلي الله عليه وآله و سلم-.[١]

مفسر بعد از قرآن كريم، دومين منبع و مرجع خويش را روايات سلف قرار مى‌دهد، در درجه اول روايات پيامبر اكرم (ص) و در درجه بعد سخنان صحابه و تابعين؛ نكته جالب توجه اين است كه مفسر، ائمه اطهار عليهم السلام را ذيل همان صحابه و تابعين در نظر گرفته است و براى رجوع به روايات نقل شده از صحابه و تابعين، ابتدا به سراغ روايات ائمه اطهار عليهم السلام مى‌رود.

ثالثاً: تمحيص تلكم الروايات علي اصول النقد النزيه، بعرض ما تشابه منه المحكمات المتلقاة من الكتاب والسنة القويمة و مع دعمها بحجج العقول، كما في الحديث عن رسول الله- صلي الله عليه وآله و سلم- قال: اذا أتاكم عنّي حديث فأعرضوه علي كتاب الله و حجة عقولكم فإن وافقهما فاقبلوه والّا فاضربوا به عرض الجدار.[٢]

آخرين مرحله، مرحله نقد و بررسى روايات منقول بر كرسى امتحان است. مفسر محترم با بيان حديثى كه از پيامبر اكرم (ص) درباره عرضه روايات به قرآن آورده، به اين امر توجه كرده است.

ايشان در مجالى ديگر مى‌نويسد:

واهم تلك الحدود المائزة هو ما نبّه عليه نبي الاسلام- صلي الله عليه وآله و سلم- بالعرض علي كتاب الله و محكمات آياته فما وافق كتاب الله فهو حق و ما خالفه فهو باطل. والكتاب هنا كنايه عن محكمات الدين و ضرورات العقول فيشمل السنه القويمه و برهان العقل اللائح. فما رافقها فهو سليم و ما حاد عنها فهو سقيم.[٣]

علامه معرفت (ره) در اينجا مى‌گويد:

كتاب، كنايه از محكمات دين و بديهيات عقلى است و شامل سنت مستحكم و برهان آشكار عقلى مى‌شود؛ در نتيجه هرچه موافق آن است، صحيح و هر آنچه با آن مخالف باشد، ناصحيح است.

به نظر مى‌رسد مفسر ارجمند در اين بخش براى «الكتاب» در حديث نبوى (ص) معنايى وسيع در نظر گرفته باشد.

[١] . همان، ص ٢٤٨.

[٢] . همان.

[٣] . همان، ص ٢١٩.