معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٨٦ - ٤ روش تفسير

قرائت و نظم بديع آن اشاره مى‌كند؛ سخنى در باب «استعاذه» و «بسمله» بيان و احاديث مربوط را نقل مى‌كند؛ و بعضاً به بررسى، نقد و تحليل آن‌ها مى‌پردازد.

٤. روش تفسير

روش تفسير امرى فراگير است كه مفسر آن را در همه آيات قرآن به كار مى‌گيرد و اختلاف در آن، باعث اختلاف در كل تفسير مى‌شود و آن چيزى جز مستندات و منابع تفسير نيست.

منابع تفسير در نظر مفسران متفاوت است و اختلاف در منابع تفسيرى، كم و بيش در تفسير همه آيات و سور تأثير مى‌گذارد.[١]

آيت‌الله معرفت (ره) روش خويش را پشت سرگذاشتن مراحل سه‌گانه زير براى رسيدن به نتيجه مطلوب مى‌داند:

اوّلًا: عرض الآية علي دلائلها الذّاتية في داخل إطارها، فإن وفت بالإفادة تماماً، و الّا فسعياً وراء قرائن و شواهد من آيات أخري، ترفع الابهام و تحل المشكلة.[٢]

مفسر در اين بخش قرآن را اولين منبع خويش معرفى مى‌كند.[٣] وى مى‌گويد:

در ابتدا بايد آيه را داخل چهارچوب آن بر دلايل ذاتيش عرضه كرد و چنانچه معنا فهميده نشد، به قراين و شواهدى از آيات ديگر جهت رفع ابهام و حل مشكل مراجعه نمود. همچنين تدبر و تعمق همه‌جانبه در آيه را لازم مى‌شمارد و بيان مى‌كند چنانچه آيه‌اى مبهم يا مجمل باشد و ناگزير به بيان و تفصيل آن از خارج چهارچوبش باشيم، به آيه ديگر ظاهر الدلاله يا حديث صريح صحيح الاسناد بايد استناد نماييم.[٤]

ثانياً: استعراض روايات مأثورة عن السلف، فبالدرجة الأولي روايات مأثورة عن النبي الاكرم- صلي الله عليه وآله و سلم- حيث توظيفه من قبل الله تعالي بتبيين القرآن و تفهيمه للناس ... و بعده يأتي دورالصحابه و التابعين و في مقدمتهم العترة الطاهرة، الذين كانوا هم المراجع لفهم معاني القرآن بعد جدّهم الرسول-

[١] . همان، صص ٤٧- ٤٦، با تلخيص.

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ص ٢٤٧.

[٣] . همان، و ص ١٢١.

[٤] . همان، ص ٢٤٧.