معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥٩ - ٥ لزوم و شيوه نقد و بررسى احاديث تفسيرى

نتواند غير علم را علم قرار دهد. تفاوت ديدگاه استاد با اساتيد خود در اين است كه آيت‌الله معرفت همطرازى گمان حاصل از خبر واحد با علم و يقين را مستند به دليل تعبدى نمى‌داند، بلكه آن را سيره عقلايى مى‌داند كه مورد امضاى شارع قرار گرفته است.

ايشان درباره حجيت داشتن خبر واحدى كه داراى شرايط اعتبار است، نزد شارع مى‌نويسد:

اين حجيت داشتن، همراهى [شارع‌] با عرف عقلا در روششان براى تنظيم زندگى عموميشان است. خبر دادن ثقه مورد اعتماد يكى از راه‌هاى پيدايش علم نزد عقلا است كه شارع آن را امضا كرده و در اين روش استوار با آنان همراهى نموده است. و آنچه از آيات و روايات كه درباره اعتبار روايت ثقه امين آمده است، تنها شواهدى بر اين امضا و موافقت است.[١]

٥. لزوم و شيوه نقد و بررسى احاديث تفسيرى‌

جاى سخن نيست كه همچون ساير احاديث، احاديث تفسيرى از پيامبر (ص)، امامان معصوم (ع)، و اصحاب و ياران آن بزرگواران به سلامت به‌دست ما نرسيده است. آفت‌هاى مهمى كه در گذر حديث از تاريخ پر ماجراى خود دامن‌گير آن شده است، از ديدگاه آيت‌الله معرفت (قدس‌سره) به سه امر بر مى‌گردد:

١. ضعف سلسله سندها و ارسال آن‌ها يا حذف كامل اسناد كه باعث خدشه در تفسير نقلى است؛

٢. فراوانى حديث‌پردازى و تزوير كه موجب سلب اعتماد مى‌شود؛

٣. فزونى اسرائيليات در تفسير و تاريخ كه تفسير نقلى را كم ارزش و كم اعتبار مى‌سازد.[٢]

آفت‌هاى ياد شده سبب مى‌شود تا نقد و بررسى هر حديث تفسيرى پيش‌

[١] . سيدابوالقاسم خوئى، البيان فى تفسير القرآن، ص ٣٩٨.

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ١٢٨.