معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٣٠ - ه نسبت و جايگاه تفسير ترتيبى در تفسير موضوعى

نيز خداوند در قصه ابليس و برائت او از پيروانش تا روز قيامت مى‌فرمايد:

إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ.[١]

يعنى «من از شما بيزارم». در آيه‌اى ديگر مى‌فرمايد:

إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثاناً مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ وَ يَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضاً.[٢]

نوع پنجم از كفر، «كفر نعمت» است. خداوند از قول حضرت‌ سليمان‌ (ع) نقل مى‌كند:

هذا مِنْ فَضْلِ رَبِّي لِيَبْلُوَنِي أَ أَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ.[٣]

و در آيه‌اى ديگر مى‌فرمايد:

لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ.[٤]

و نيز جايى ديگر مى‌فرمايد:

فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَ اشْكُرُوا لِي وَ لا تَكْفُرُونِ.[٥]

اين روايت نمونه خوبى است بر سخن استاد معرفت كه:

شيوه تفسير موضوعى، شيوه‌اى است كه دقيقاً مورد نظر شرع و پيشوايان دين است.[٦]

ه. نسبت و جايگاه تفسير ترتيبى در تفسير موضوعى‌

بخشى از ابهامات نسبت به تفسير موضوعى و يا مخالفت با اين شيوه در تفسير، ناشى از آن است كه تصور مى‌شود با نظريه تفسير موضوعى، ديگر تفسير ترتيبى به زاويه رانده مى‌شود و در واقع تفسير موضوعى را در عرض تفسير ترتيبى مى‌پندارند. در حالى كه نظريه‌پردازان روش تفسير موضوعى معتقدند:

تفسير موضوعى بهترين روش تفسيرى است، اما منظور از اين سخن‌

[١] . ابراهيم، آيه ٢٢.

[٢] . عنكبوت، آيه ٢٥.

[٣] . نمل، آيه ٤٠.

[٤] . ابراهيم، آيه ٧.

[٥] . بقره، آيه ١٥٢.

[٦] . محمدهادى معرفت، تفسير و مفسران، ج ٢، ص ٥٢٨.