معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣١٩ - معروفترين جاعلان حديث

ج. كسى‌كه حديثى از كتاب غير خودش نقل مى‌كرد، در حالى كه كتاب و مستندات خودش از بين رفته بود.

د. كسانى‌كه كثيرالخطا بوده‌اند و حقايق را وارونه جلوه داده‌اند.[١]

معروف‌ترين جاعلان حديث‌

علامه‌ امينى‌ (ره) در كتاب ارزشمند الغدير، هفت‌صد نفر از سران جعل و كذب در احاديث را طبق حروف الفبا نام برده و آنان را به‌طور خلاصه معرفى مى‌كند،[٢] استاد معرفت از ميان آن‌ها، چهل نفر را برگزيده است.[٣] ابن جوزى‌ نيز در كتاب‌ الموضوعات‌ تعداد آن‌ها را زياد دانسته و بسيارى از آن‌ها را معرفى كرده است. نسايى‌ در سنن‌ خود نيز كه در ملحقات كتاب آمده است، چهار نفر از مهم‌ترين آن‌ها را معرفى مى‌كند.

در اينجا به برخى از مهم‌ترين افرادى كه در وضع و جعل حديث نقش اساسى داشته‌اند اشاره مى‌شود:

ابو اسحاق ابراهيم بن محمد معروف به‌ ابن ابى يحيى‌ كه از زهرى‌ و يحيى بن سعيد انصارى‌ روايت نقل مى‌كند.

محمد بن عمر بن واقد اسلمى‌ معروف به‌ واقدى‌ كه‌ ذهبى‌ معتقد است در احكام و فرايض نمى‌شود به احاديث وى اعتماد كرد؛ زيرا صحاح ستة و مسند احمد كه از احايث ضعيف نيز استفاده كرده‌اند، از واقدى‌ حديثى اخراج نكرده‌اند.[٤]

مقاتل بن سليمان ابن بشير خراسانى مروزى‌، ايشان از مفسران قرآن هستند و كتاب تفسير او معروف است. استاد وى‌ مجاهد، عطاء و ضحاك‌ از بزرگان تابعين مى‌باشند.

محمد بن سعيد مصلوب‌، ايشان از اهل دمشق و متهم به زنديق است؛ هم‌

[١] . همان، صص ١٤٠- ١٣٧ موارد ديگر نيز مى‌باشد كه در انگيزه‌ها و علل قبل بيان شد.

[٢] . الغدير، ج ٥، صص ٢٧٠- ٢٠٩.

[٣] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، صص ٦٩- ٦٥.

[٤] . شمس‌الدين ذهبى، سير اعلام النبلاء، ج ٨، ص ٤٥.