معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣١٥ - وجود روايات جعلى و ساختگى

كرده‌اند، احمد بن حنبل‌ مى‌گويد:

ثلاث كتب لا اصل لها: المغازي و الملاحم و التفسير[١]

سه نوع كتب است كه پايه و اساس ندارد: كتاب غزوات و جنگ‌ها، كتاب‌هاى اخبار آخرالزمان و اخبار غيبى و كتاب‌هاى تفسيرى. استاد معرفت مى‌فرمايد: محققان در توضيح كلام‌ احمد بن حنبل‌ گفته‌اند منظور اين است غالب روايات تفسيرى سندهاى صحيح و متصل ندارند.[٢]

شافعى‌ نيز گفته است از ابن عباس‌ در تفسير حدود صد حديث ثابت شده است.[٣] استاد معرفت مى‌نويسد: منظور وى اين است كه سند بسيارى از روايات از ابن عباس‌ و اسناد بسيارى از آن‌ها به‌ ابن عباس‌ صحيح نيست.[٤] ذهبى‌ نيز درباره روايات ضعيف بر اين باور است كه به آن‌قدر روايات ضعيف در كتب تفسيرى منسوب به صحابه و تابعين وجود دارد كه صحيح و غيرصحيح مخلوط شده و حق در ميان آن‌ها مخفى است.[٥]

وجود روايات جعلى و ساختگى‌

از مهم‌ترين مشكلات روايات تفسيرى، وجود روايات جعلى و ساختگى است. پيامبر اسلام (ص) اين خطر را احساس كرده است و براى پيشگيرى از آن هشدار داد و فرمود:

قد كثرت عليّ الكذابة و ستكثر فمن كذب عليّ متعمدأ فليتبوّء مقعده من النار؛[٦]

دروغ‌گويان بر من زياد شده‌اند و به زودى زيادتر مى‌شوند؛ كسى‌كه بر من عمداً دروغى ببندد، جايگاه وى در آتش خواهد بود.

[١] . جلال‌الدين سيوطى، الاتقان فى علوم القرآن، ج ٤، ص ١٨٠.

[٢] . ر، ك، محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، ص ٣٢.

[٣] . جلال‌الدين سيوطى، الاتقان فى علوم القرآن، ج ٤، ص ٢٠٩.

[٤] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، ص ٣٢.

[٥] . محمدحسين ذهبى، التفسير و المفسرون، ج ١، ص ١٥٦.

[٦] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٢، ص ٢٢٥.