معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٠٤ - به كار گرفتن مبانى در بستر اصلى آن

و در پايان سخن مى‌آورند، اين احاديث (نزول قرآن بر سبعه احرف) كه از اهل بيت عليهم السلام روايت شده است، ولى با سندهايى كه وثاقت آن ثابت نشده است.[١]

سپس به ذكر احاديث روايت شده از طرق عامه مى‌پردازند. دوازده حديث از منابع گوناگون مى‌آورند و در پايان مى‌نويسند: اين تمام احاديث عامه (اهل سنت است) كه نسبت به آن ادعاى تواتر كرده‌اند، ولى اختلاف مفاد آن با اصطلاح تواتر سازگارى ندارد. كه شرط اصلى تواتر، اتحاد مضمونى است كه اين احاديث فاقد آن است.

در پى آن احاديث را به چهار طائفه و دسته تقسيم و نتيجه‌گيرى مى‌كنند كه دسته قابل قبول آن حمل بر اختلاف لهجه است و اما سه طائفه ديگر، شاذ يا باطل است و پيشوايان تحقيق آن را مردود شمرده‌اند.[٢]

نمونه‌اى ديگر:

روي الصدوق باسناده عن محمد بن ابي عباد- وكان مستهتراً بالسماع و يشرب النبيذ- قال سألت الرضا عليه السلام عن السماع، فقال لاهل الحجاز (او العراق) فيه رأي و هو في حيز الباطل، اما سمعت الله عزوجل يقول: و إذا مروا بالغو مروا كراماً.

صدوق‌ از محمد بن ابى عباد- كه مردى متجاهر به فسق و شيفته آواى خوش بود و از شراب روى گردان نبود- روايت مى‌كند كه از امام‌ رضا عليه السلام درباره سماع پرسيد، امام عليه السلام فرمود كه اهل حجاز (يا عراق) درباره آن نظرى دارند، ولى در زمره باطل است؛ آيا گفتار خداى عزوجل را نشنيده‌اى كه مى‌گويد: هنگامى كه با لغو روبه‌رو شوند كريمانه از آن مى‌گذرند؟[٣]

در اين نمونه نيز با اشاره‌اى به وضع راوى، ميزان اعتبار سند را نشان مى‌دهند!

[١] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٢، صص ٨٧- ٨٦.

[٢] . همان، صص ٩١- ٨٨.

[٣] . نقش آهنگ در تلاوت قرآن، كيهان انديشه، شماره ٢٨، ص ٦٦.