معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٩٤ - ١٢ استفاده از طبقات راويان براى شناسايى وضع سند

شيخ طبرسى‌ فراوان در تفسير خويش از او استفاده كرده است. گاهى از او به‌ ابن زيد تعبير مى‌كند و گاهى‌ ابى زيد و گاهى به صراحت اسم او را مى‌آورد.[١]

١١. بى اعتنايى محدثان به جرح و تضعيف برخى رجالى‌ها

برخى از علماى رجالى عامه، بعضى از شخصيت‌هاى برجسته شيعى را به خاطر تشيع آن‌ها تضعيف كرده‌اند، ولى محدثان به اين قدح و جرح توجهى نكرده‌اند.

ابو حمزه ثمالى‌ يكى از اين شخصيت‌ها است. او مورد توجه امامان عليهم السلام و وثوق علماى رجال شيعه، اما بعضى از رجال عامه طبق گمان خويش به خاطر غلو ايشان در تشيع او را تضعيف كرده‌اند.

اما بسيارى از محدثين عامه به اين تضعيف توجه نكرده‌اند و احاديث او را در كتب خويش آورده و به آن استدلال كرده‌اند، از جمله‌ ابن كثير، ترمذى‌، ابن ماجه‌، خطيب بغدادى‌ ... و در تفسير طبرى‌، ثعلبى‌ ...[٢]

فضل بن شاذان‌ درباره او مى‌گويد: از فرد ثقه شنيدم كه مى‌گفت از امام‌ رضا (ع) شنيدم مى‌فرمود: ابو حمزه ثمالى‌ در زمان خويش مانند لقمان‌ (يا سلمان‌) در زمان خود است، زيرا به خدمت چهار تن از ما (خانواده) قيام كرده، على بن الحسين‌ (السجاد) و محمد بن على باقر و جعفر بن محمد صادق‌ و روزگارى از عصر موسى بن جعفر عليهم السلام را.

ابن شهر آشوب‌ او را از خواص امام‌ صادق‌ (ع) شمرده است، صدوق‌، نجاشى‌، شيخ طوسى‌، ابن داود و علامه او را توثيق كرده‌اند.[٣]

١٢. استفاده از طبقات راويان براى شناسايى وضع سند

آشنايى با طبقات راويان يكى از راه‌هاى مناسب براى تشخيص وضع سند، از اين حيث كه متصل است يا منقطع، مى‌باشد.

[١] . همان.

[٢] . همان، ص ٣٩٣.

[٣] . همان، ص ٣٩٢.