معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٤١ - ب پاسخ به اشكالات

وجود ندارد، والّا معنى ندارد كه روايت متشابه و يا دو روايت متعارض را با ترازوى آيات متشابه بسنجيم.

چنانكه مقصود ما از رواياتى كه مى‌خواهد مفسّر آيات متشابه قرار گيرد، رواياتى است كه علاوه بر وارستگى آن از ضعف سند، از حيث دلالت نيز تشابه و ابهامى ندارد؛ يعنى از محكمات است.

در اين صورت، روشن است كه دورى لازم نخواهد آمد، زيرا متشابهات از روايات، بر محكمات از آيات عرضه مى‌شود و متشابهات از آيات، به توسّط روايات محكم، از تشابه بيرون مى‌آيد و شكّى نيست كه در اين صورت، چه در طرف آيات و چه در طرف روايات، «متوقّف» غير از «متوقف عليه» است.

٢. نور، هادى، بيّنات، فرقان و «تبيان كل شي‌ء» نبودن: پاسخ اين است كه:

اولًا؛ قرآن، نور، هادى، بيّنات، فرقان و «تبيان كلّ شي‌ء» است، امّا با زدن چند كليدى كه متكلّم قرآن در قرآن تعبيه كرده است و با به كارگيرى چند فرمولى كه خود متكلّم آن را معرفى كرده است؛ از جمله اين كليدها «رجوع به‌ام الكتاب و آيات محكم» يعنى «تفسير آيه به آيه» است كه (مطابق نظر مرحوم علّامه در معناى أمّ) در سوره آل عمران آيه ٧ و آيات دالّ بر وجود هماهنگى و عدم اختلاف بين آيات، نصب شده و كليد ديگر «رجوع به سنّت» يعنى «رجوع به مبيّن و معلّم قرآن» است كه در سوره نحل آيه ٤٤ و سوره جمعه آيه ٢ (و نيز در بقره، آيه ١٢٩ و آل عمران، آيه ١٦٤) نصب شده است.

اگر «تفسير آيه به آيه» فرمول و قاعده‌اى است كه در نگاه مرحوم علامه باعث مى‌شود حتى آيات متشابه هم، در سايه آيات محكم، نور، هادى، بيّنات، فرقان و تبيان و قابل تحدى باشند «تفسير آيه به سنت» و به تعبير ديگر «تفسير آيه به توسّط مبيّن و مفسّرى كه خود قرآن او را معرفى كرده» نيز فرمول و قاعده‌اى است كه سبب مى‌شود آيات متشابه نيز از ابهام درآيد و «غطاء» از چهره‌اش كشف شود و پس از تفسير و تبيين و كشف غطاء، نورانيت، هدايت، بيّنات بودن، تبيان بودن و قابل تحدى بودنش آشكار شود.