معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣٩ - خلاصه و نتيجهگيرى

تا قيام قيامت كسى به آن توجه نمى‌يافت. به‌عنوان مثال:

مشكل آيه «مسح سر» در جمله‌ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ‌ با توجّه دادن به كلمه «باء» در «برؤوسكم» حل شده است.[١] نه از طريق آيات ديگر قرآن.

مشكل جمله مربوط به «مسح پا» در جمله‌ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ‌ با توجّه دادن به اينكه «أرجل» معطوف به «برؤوسكم» است (لفظاً يا محلًا) بر طرف شده است.[٢] نه با ارجاع به بعضى از آيات ديگر.

در آيه خمس و اينكه آيا به غنائم اختصاص دارد يا شامل همه ارباح مكاسب نيز مى‌شود به معناى لغوى «غنيمت» و عام بودن آن توجّه داده شده است.[٣] نه به بعضى از آيات محكم ديگر.

در آيه مربوط به قتل عمد مؤمن كه ظاهرش خلود قاتل در جهنّم است، مشكل خلود و اينكه چگونه غير كافر، خالد در نار مى‌شود از طريق توجه دادن به دلالت جمله‌ وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً ... و اينكه مفهومش من يقتل مؤمنا لا يمانه مى‌باشد حل شده است.[٤] نه با كمك گرفتن از آيات ديگر.

٤. نكته قابل توجه ديگر اين است كه گرچه در مواردى، ائمه صلوات الله عليهم با روش «تفسير آيه به آيه» مشكل آيه را حل كرده‌اند (نظير آيات مربوط به «قصر بودن نماز مسافر» و تعبير به فليس عليكم جناح‌[٥] و «قطع يد سارق»[٦] و «تحريم خمر»[٧] و «رجعت»[٨]) ولى ممكن است گفته شود كه اين موارد نيز از مواردى است كه اگر هشدار و توجه دادن امام (عليه السلام) نبود، ممكن بود تا روز قيامت كسى به آن التفات نمى‌يافت. به‌عنوان مثال كدام مفسّر مى‌توانست‌

[١] . رك: محمد بن يعقوب كلينى، كافى، ج ٣، ص ٣٠، ح ٤.

[٢] . رك: وسائل الشيعة، ج ١، ص ٢٩٥، ح ١٠٩٥/ ٨.

[٣] . رك: وسائل، ج ٦، ص ٣٤٩.

[٤] . رك: محمد بن يعقوب كلينى، كافى، ج ٧، صص ٢٧٦- ٢٧٥.

[٥] . رك: من لا يحضره الفقيه، ج ١، ص ٢٧٨، ح ١٢٦٦.

[٦] . رك: وسائل، ج ١٨، باب ٤، حد القطع، صص ٤٩١- ٤٨٩.

[٧] . رك: محمد بن يعقوب كلينى، كافى، ج ٦، ص ٤٠٦.

[٨] . رك: محمدمحسن فيض كاشانى، تفسير صافى، ج ٢، صص ٢٤٨- ٢٤٧.