معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٤٥ - دسته دوم روايات

دسته دوم: روايات‌

استاد معرفت در كتاب‌ تفسير و مفسران‌ به دو روايت در بحث علم الموهبه اشاره مى‌كند:

١. امام‌ على‌ (ع) در خطبه ذى قار مى‌فرمايد: علم قرآن جز براى كسى كه طعم آن را چشيده باشد قابل درك نيست، چنين شخصى با علم قرآن جهل خود را برطرف مى‌كند و كورى و كرى خويش را مرتفع مى‌سازد به وسيله آن علم آنچه را كه گذشته، در مى‌يابد و بعد از آن‌كه مرده باشد به واسطه آن، زنده مى‌شود. و نيز به سبب آن حسنه‌هاى خود را نزد خداوند به ثبت رسانده، سيئات خود را از صحيفه اعمالش زدوده و رضوان الهى را كسب مى‌كند. پس اين علم را تنها در نزد اهلش بجوييد و بس.[١]

اين روايت بر آن دلالت دارد كه علم قرآن، مسأله‌اى ساده و آموزشى نيست، بلكه نيازمند چشيدن حقيقت آن است و اگر كسى حقيقت آن را چشيده باشد، آثار فراوانى را خواهد ديد؛ از آن جمله: رهايى از جهل و باز شدن شنوايى و بينايى درونى، رسيدن به زندگى حقيقى، محو آثار گناهان و كسب رضايت الهى. پس هر گاه كسى به اين مرحله رسيد، مى‌تواند مفسر قرآن شود و ديگران را سيراب سازد. و افرادى كه مى‌خواهند علم را بجويند، تنها بايد به اين گروه مراجعه كنند.

اين روايت به‌خوبى اثبات مى‌كند كه علم الموهبه شرط مفسر است، زيرا لوازم‌هاى آثارى كه براى چشيدن طعم علم قرآنى بيان مى‌دارد مربوط به علم الموهبه است.

٢. امام‌ على‌ (ع) مى‌فرمايد: خداوند كلامش را به سه بخش تقسيم كرده است:

نخست آنچه همه مردم- عالم و عامى- آن را مى‌فهمند؛ دوم آنچه جز كسانى كه خداوند به آنان شرح صدر عنايت فرموده و ذهنى با صفا و احساسى لطيف و قوه تشخيص دارند درك نمى‌كنند؛ سوم آنچه فقط خدا و امينان وحى‌

[١] . اصول كافى، ج ٨، ص ٣٩٠.