چگونه امامان اين گونه نباشند در حالى كه آنان (چنان كه در حديث ثقلين هست) همتاى قرآن‌اند و امان براى مردم از غرق- همان گونه كه در حديث سفينه بيان شده است- و باعث مصونيّتِ امّت از اختلاف‌[١].

نسبتِ تحريف به پيشوايان مكتب تعبّد محض- كه همان ائمّه اهل بيت‌اند- آن گاه كه با ديگران مقايسه شوند، معدوم مى‌باشد؛ چراكه ائمّهعليهم السلام اميرالمؤمنين، امام حسن و امام حسين و ... به نصّ قرآن و سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله از هر آلودگى پاك‌اند، و در ستايش پيروان و رهروانِ راهِ آنان (مانند ابن عبّاس، ابن مسعود، ابوذر، عمّار و ...) احاديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله وارد شده است. اينان كسانى‌اند كه گرايش‌هاى نفسانى و جريانات [انحرافى‌] را برنتافتند و هيچ يك از آنان به دروغ بافى و ساختِ حديث (كه درباره كسانى چون ابو هُرَيره و سَمُرَة بن جندب و كعب الأحبار و ... جارى است) متهم نشدند، و اين فارق، ميانِ دو مكتب شايانِ ملاحظه است.

در اينجا امور ديگرى به نظر مى‌رسد كه اشاره به آن لازم است:

١. پيروان مكتب تعبّد محض بر نقل آنچه درمى‌يافتند، پافشارى مى‌كردند- هرچند شمشير آخته بر گردنشان نهاده شود- و در امر دين مداهنه نميورزيدند (چنان كه در موضع امام على عليه السلام در روز شورا ملاحظه مى‌شود، آن حضرت عمل به سيره ابوبكر و عمر را نپذيرفت چون با سنّت پيامبر ناسازگارى داشت‌[٢]، يا مانند موضع امام حسين عليه السلام نسبت به يزيد، يا ديگر موضع‌گيرى‌ها كه از آنان ثابت است) به عكس پيروان مكتب اجتهاد و رأى؛ كسانى كه به امام على عليه السلام خاطرنشان ساختند كه در دوران خلافتش تسامح و تساهل ورزد و چرب‌زبانى و فريبكارى را در پيش گيرد؛ چراكه‌

[١] . المستدرك على الصحيحين ٣: ١٦٢، حديث ٤٧١٥.

[٢] . از اين نمونه است سخن قيس بن سعد بن عباده، هنگام بيعت با امام حسن عليه السلام كه در آن تعريض به شرط اضافى‌اى است كه روز شوراى براى بيعت گرفتن گنجاندند. وى به امام حسن عليه السلام گفت: با تو بيعت مى‌كنم بر كتاب خدا و سنّت پيامبر، چراكه آن هر شرطى را با خود به همراه مى‌آورد( نگاه كنيد به: تذكرة الخواص: ١٩٦).