منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٤٢٢ - حاكمان و روند عادى سازى فقه حكومتى

اينكه ابن عبّاس عروه را به امّ عروه (اسماء دختر ابوبكر) حواله داد بدان جهت است كه زُبير او را صيغه كرد و عبدالله فرزند اين ازدواج است‌[١].

* از ابو نَضْرَه روايت شده كه گفت:

ما نزد جابر بوديم، كسى آمد و گفت: ابن عبّاس و ابن زُبَير درباره متعه زنان و حج اختلاف كردند. جابر گفت: با رسول خدا اين كار را كرديم، پس از آن عُمَر ما را از آن دو بازداشت و ما مرتكب نشديم‌[٢].

هدف از بازگويى بعضى از نصوص از ابن عبّاس اين است كه خواننده را آگاه سازيم كه نسبت‌هايى كه به ابن عبّاس (و امثال او) در متعه داده مى‌شود، درست نمى‌باشد؛ زيرا چنين رأى هايى در مجراى فقه حاكم ريخته مى‌شود و بر خلاف نصوص صريحى است كه از مخالفانِ حكومت ثابت مى‌باشد.

مشهور است كه معاويه نخستين كسى است كه (با لعن على و خاندانش و لعن ابن عبّاس بر منابر) روح دشمنى و كينه‌توزى نسبت به اهل بيت را به مردم خوراند و از سر كينه‌اى كه با حضرت على عليه السلام داشت، در تحريف شريعت از مجراى اصلى‌اش كوشيد.

در چنين شرايطى آيا فقه حضرت على عليه السلام و ابن عبّاس مى‌توانست چونان فقه گروه حاكم باقى بماند؟! با اينكه مى‌دانيم خلفاى اموى و عبّاسى فقه شيخين و عثمان و عايشه را در پيش گرفتند، بلكه به جهت وجود طالبيون و معارضه با آنها، آنچه ر ا بر خلافِ امام على عليه السلام ابراز مى‌شد برمى‌گرفتند و آن را بر فقه ديگران ترجيح مى‌دادند.

[١] . محاضرات الأُدباء ٣: ٢١٤؛ العقد الفريد ٢: ١٣٩؛ جمهرة خطب العرب ٢: ١٢٧ در اين مأخذ- به نقل از عقد الفريد ابن عبد ربّه- آمده است: اول مشعلى كه در متعه روشن شد، مشعل آل زبير است.

[٢] . صحيح مسلم ٢: ٩١٤، حديث ١٢٤٩( و ص ١٠٢٣، حديث ١٤٠٥)؛ سنن بيهقى ٧: ٢٠٦، حديث ١٣٩٤٧؛ فتح البارى ٩: ١٧٤.