عصر امام باقر و صادق عليه السلام دوران طلايى نشر احكام مكتب تدوين به شمار مى‌آيد. در اين دوران، شرايط سياسى، حكومت‌ها را به خود مشغول ساخت؛ سقوط امويان و به قدرت رسيدن عبّاسيان اين فرصت را براى اصحاب مكتب تدوين فراهم آورد كه بى واهمه آنچه را نزدشان هست حديث كنند و بنويسند و ابراز دارند.

طبيعى است كه در اين بُرهه، سهم بيشتر و مرجعِ نخست و اصلى كتابِ امام على عليه السلام و ديگر مُدوَّنات اهل بيت باشد به اين اعتبار كه آنها مهم‌ترين و قديمى‌ترين و استوارترين كتاب‌ها در علوم اسلامى‌اند؛ چراكه در عهد پيامبر و به امرِ او نگارش شدند، املا كننده، پيامبر صلى الله عليه و آله بود وكاتب، امام على عليه السلام وحافظ (و نگهبان) آن دو نوه پيامبر- كه خدا پليدى را از آنها زدود- و اين ويژگى‌ها پس از كتاب خدا، در هيچ مُدَوَّنِ ديگرى فراهم نيامد.

بر اين اساس- و با توجّه به آنچه آورديم- مى‌توانيم دريابيم كه چرا امام باقر و صادق عليه السلام براى اصحابشان و عموم پرسش‌گران و براى پيروان مكتب منع تدوين، كتابِ امام على عليه السلام را نشان مى‌دادند. اين كتاب، بيشتر هنگام مناقشه شديد در مسائل اختلافى ابراز مى‌شد. با وجود اين، ائمّه عليهم السلام در حالاتِ عادى نيز آن را براى تثبيت ايمان اصحابشان آشكار مى‌ساختند؛ چراكه وقتى آنان با چشم خويش به خطّ امام على عليه السلام واملاى پيامبر صلى الله عليه و آله مى‌نگريستند، ايمانشان بر خط مشى فكرى‌اى كه در پيش گرفته بودند (و از سنّت پيامبر برمى‌خاست) فزونى مى‌يافت.

نكته مهم اين است كه عصر اين دو امام، دوران نشاط علمى و فراوانى علما و اهل نظر و فتوا است. روايت شده كه در يك زمان چهار هزار راوى وجود داشتند كه هر كدام مى‌گفتند: جعفر بن محمّد برايم حديث كرد ...

اين زمان مُصادف بود با شكل‌گيرى مذاهب چهارگانه اهل سنّت، امام عليه السلام ضرورى ديد كه مكتب اهل رأى را تخطئه كند و كفه ترازوى مكتب تعبّد محض را سنگين سازد. اين كار با ابراز كتابى صورت مى‌گرفت كه از عهد پيامبر باقى مانده بود و در وثاقتِ آن هيچ مسلمانى اختلاف نداشت.