منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ١٠٠ - نقد و بررسى

(ما شيوا و گوياترين سخن را با وحى اين قرآن، برايت حكايت مى‌كنيم) قلب‌ها ظرف‌اند! آنها را به قرآن مشغول داريد و به غير قرآن مپردازيد[١].

آنان كه به اين سبب گرويده‌اند نتيجه گرفته‌اند كه ابن مسعود از مسير اهل بيت منحرف بود و گفته اند: وى از على منحرف بود[٢] يا به اين موضوع اهميتى نمى داد و آن صحيفه را نابود ساخت و درصدد برآمد اين توهّم را زنده سازد كه قرآن از آنچه در آن صحيفه است بسنده مى‌كند[٣].

بنابراين، هدف اساسى در منع تدوين حديث، محو ادله امامت بود و سببِ صحيح ديگرى در اينجا به نظر نمى‌آيد[٤].

نقد و بررسى‌

بر اين نظريه دو اشكال وارد است:

اول: با مراجعه به منابع مى‌توان به سخنانى از ابن مسعود دست يافت كه تأكيد دارند وى به تحديث و تدوين فرا مى‌خواند و به خاطر همين موضع‌گيرى در زمان عُمَر بن خطاب به مدينه احضار شد و تا پايانِ دوران خلافت عمر زندانى گرديد. بعضى از اين نصوص، چنين‌اند:

* عمرو بن ميمون روايت مى‌كند كه: شامگاه پنجشنبه‌اى نشد كه نزد ابن مسعود نروم ...[٥].

* عبدالله بن زبير مى‌گويد: به پدرم گفتم چرا نمى‌شنوم كه از رسول خدا صلى الله عليه و آله حديث كنى؛ چنان كه از ابن مسعود و فلانى و ... مى‌شنوم‌[٦].

[١] . تقييد العلم: ٥٤.

[٢] . دراسات فى الكافى والصحيح: ١٩؛ دراسات فى الحديث والمحدّثين: ٢٢.

[٣] . تدوين السنّه الشريفة: ٤١٣.

[٤] . نگاه كنيد به: تدوين السنّة الشريفه: ٤٢١ و ٤٧٠.

[٥] . سنن دارمى ١: ٩٥، حديث ٢٧٠؛ سنن ابن ماجه ١: ١٠، حديث ٢٣؛ مسند احمد ١: ٤٥٢؛ حديث ٤٣٢١؛ التمييز( امام مسلم قُشَيرى): ١٧٤.

[٦] . سنن ابن ماجه ١: ١٤، حديث ٣٦؛ المصنّف( ابن ابى شيبه) ٥: ٢٩٥، حديث ٢٦٢٤٢؛ مسند احمد ١: ١٦٥، حديث ١٤١٣؛ و بنگريد به، صحيح بخارى ١: ٥٢، حديث ١٠٧.